1914 – 1945
ਸਾਮਰਾਜ ਦੇ ਫ਼ੌਜੀ
ਅਣਪਛਾਤਾ · ਵਿਕੀਮੀਡੀਆਪੰਜਾਬ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹੋਰ ਸੂਬੇ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਫ਼ੌਜੀ ਦਿੱਤੇ। ਪਹਿਲੀ ਵਿਸ਼ਵ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਈਪਰ, ਗੈਲੀਪੋਲੀ, ਮੈਸੋਪੋਟਾਮੀਆ ਅਤੇ ਪੂਰਬੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਲੜੇ; ਚਕਵਾਲ ਦੇ ਖ਼ੁਦਾਦਾਦ ਖ਼ਾਨ ਨੇ ਕਿਸੇ ਭਾਰਤੀ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਪਹਿਲਾ ਵਿਕਟੋਰੀਆ ਕ੍ਰਾਸ ਜਿੱਤਿਆ। ਦੂਜੀ ਵਿੱਚ ਉਹ ਉੱਤਰੀ ਅਫ਼ਰੀਕਾ, ਇਟਲੀ ਅਤੇ ਬਰਮਾ ਵਿੱਚ ਲੜੇ।
ਕੁਝ ਉਸੇ ਸਾਮਰਾਜ ਵਿਰੁੱਧ ਹੋ ਗਏ ਜਿਸ ਦੀ ਉਹ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। 1942 ਵਿੱਚ ਸਿਆਲਕੋਟ ਦੇ ਸਿੱਖ ਕੈਪਟਨ ਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮਲਾਇਆ ਵਿੱਚ ਜੰਗੀ ਕੈਦੀਆਂ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਆਜ਼ਾਦ ਹਿੰਦ ਫ਼ੌਜ ਬਣਾਈ; 1945 ਵਿੱਚ ਅੰਗਰੇਜ਼ਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਫ਼ਸਰਾਂ, ਸ਼ਾਹ ਨਵਾਜ਼ ਖ਼ਾਨ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਹਿਗਲ ਅਤੇ ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਇੱਕ ਮੁਸਲਮਾਨ, ਇੱਕ ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਉੱਤੇ ਲਾਲ ਕਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਿਆਂ ਮੁਕੱਦਮਾ ਚਲਾਇਆ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਬਚਾਅ ਵਿੱਚ ਉੱਠ ਖੜ੍ਹਾ ਹੋਇਆ।