دھولاویرا
لوݨے ماروتھل دا سندھ شہر، چٹان وچ کٹے جل-بھنڈاراں اتے دس وڈے چنھاں والے پھٹے نال۔
دھولاویرا کچھ دے رݨ وچ کھدیر ٹاپو اتے ہے۔ تھوڑھے مینہ والی دھرتی اتے جوݨ لئی، ایس دے لوکاں نے چٹان وچ وڈے جل-بھنڈار کٹے اتے برسات دے ہر ہڑھ نوں پھڑن لئی بنھ اتے کھال بݨائے۔
شہر وچ اک قلعہ، اک وچکارلا نگر اتے اک ہیٹھلا نگر سی، سبھ کندھاں والے، اتے اک وڈا کھلھا میدان جو شاید رسماں لئی ورتیا جاندا سی۔ قلعے دے اک دروازے اتے چٹے جپسم وچ جڑے سندھ لپی دے دس وڈے چنھاں والے پھٹے دے اوشیش پئے سن، سندھ دا سبھ توں وڈا جاݨیا-پچھاݨیا لیکھ۔
1990 توں آر. ایس. بشٹ نے ایس دی کھدائی کیتی اتے 2021 وچ ایہہ یونیسکو وشو وراست تھاں بݨیا۔
سندھ توں ہور
سبھاتا دی مکھ تھاں، راوی دے پراݨے وہاا اتے: آپݨے سکھر اتے 150 ہیکٹیار اتے شاید 23،500 لوک۔
سندھ دا سبھ توں وڈا اتے سبھ توں چنگی ترھاں سانبھیا شہر، 'مردیاں دا ٹبا'، وڈے اشنان-کنڈ اتے کوئی ست سو کھوہاں نال۔
شاید سندھ دا سبھ توں وڈا شہر، پنجاب دے پورب وچ پراݨے درشدوتی میدان اتے، جس دے پنجراں نے سندھ دا پہلا ڈیئینئے دتا۔
کھنبھات دی خلیج دے کول اک چھوٹا بندرگاہی نگر، اٹاں دے وڈے کنڈ، مݨکیاں دے کارخانے اتے ہاتھی-دند دے پیمانے نال۔
سکے گھگر اتے 'کالیاں چوڑیاں' دا نگر، ہݨ تک کھودے گئے سبھ توں پراݨے واہے کھیت اتے ہون-ویدیاں دیاں قطاراں نال۔
چڑھدے پنجاب دا آپݨا سندھ نگر، ستلج اتے جتھے ایہہ شوالک دیاں پہاڑیاں چھڈدا ہے۔
جتھے سندھ دے میدان دے کنڈھے کھیتی شروع ہوئی، شہراں دی ڈونگھی جڑھ۔