بھائی منی سنگھ
دمدمے وچ گرو گرنتھ صاحب دی انتم بیڑ دے لکھاری اتے بعد وچ ہرمندر صاحب دے مکھ گرنتھی، لاہور وچ بند-بند کٹے گئے۔
منی رام 1644 وچ مزفرگڑھ ضلعے دے الیپر وچ جمے اتے بچپن وچ ہی گرو ہر رائے جی کول لیاندے گئے۔ اوہ انندپر وچ بال گوبند داس نال وڈے ہوئے اتے 1699 وچ امرت چھکݨ والے پہلیاں وچوں سن، منی سنگھ بݨ کے۔
اوہ گرو جی دے لکھاری سن۔ 1706 وچ دمدما صاحب وکھے گرو گوبند سنگھ جی نے اوہناں نوں گرو گرنتھ صاحب دا انتم سروپ لکھوایا۔ بعد وچ اوہناں نے گرو جی دیاں آپݨیاں رچناواں نوں دسم گرنتھ وچ سنکلت کیتا اتے باݨی دی کتھا کیتی جس نے سکھ ویاکھیا پرنپرا دی نینہ رکھی۔ 1721 وچ ماتا سندری نے اوہناں نوں ہرمندر صاحب دے مکھ گرنتھی وجوں امرتسر بھیجیا، اوس سمیں جدوں سکھاں دا شکار ہو رہا سی۔
1738 وچ اوہناں نے لاہور دے صوبیدار زکریا خان توں امرتسر وچ دیوالی دا اکٹھ کرن دی آگیا منگی، پنج ہزار رپئے ٹیکس دیݨا من کے۔ صوبیدار نے اکٹھ اتے حملے لئی فوج بھیج دتی؛ سکھ کھنڈ گئے، اتے ٹیکس تاریا نا جا سکیا۔ بھائی منی سنگھ گرفتار کیتے گئے اتے، دھرم بدلݨ توں انکار کرن اتے، لاہور وچ اوہناں دا بند-بند کٹ کے شہید کیتا گیا۔ کہا جاندا ہے کہ اوہناں نے جلاد نوں کہا کہ حکم مطابق جوڑاں توں کٹ، کوئی بند چھڈیں نا۔
سماں-ریکھا اتے
جڑے ہوئے
دسویں گرو، یودھا اتے کوی۔ 1699 وچ خالصہ ساجیا، مغلاں اتے پہاڑی راجیاں نال لمی جنگ لڑی، آپݨے چار پتر اتے ماتا وارے، اتے گرو گرنتھ صاحب نوں انتم گرو تھاپیا۔
سکھاں دا گرنتھ اتے اوہناں دا سدیوی، جوندا گرو: چھے گرواں اتے کوئی تیہ ہور سنتاں دی باݨی دے 1،430 انگ، 31 راگاں وچ۔
لاہور دا مغل صوبیدار جس نے سکھاں دے سراں دا مل پایا، بھائی منی سنگھ اتے بھائی تارو سنگھ نوں شہید کیتا، اتے 1733 وچ سکھاں نوں جاگیر اتے نواب دا خطاب دے کے صلح خریدݨ دی کوشش کیتی۔