گرو گوبند سنگھ

گوبند داس دسمبر 1666 وچ گنگا کنڈھے پٹنے وچ گرو تیگ بہادر جی اتے ماتا گجری جی دے اکلوتے پتر وجوں جمے، اتے نکی امرے انندپر آئے۔ جدوں کشمیری پنڈت اوہناں دے پتا توں مدد منگݨ آئے تاں اوہ نوں سال دے سن، اتے روایت انسار اوہناں نے ہی کہا کہ ایس قربانی لئی آپ توں ودھ یوگ کوئی نہیں۔ 1675 وچ دلی دی شہیدی توں بعد اوہ دسویں گرو بݨے۔

اوہ کوی، فارسی، سنسکرت اتے برج دے ودوان، شکاری اتے یودھے بݨ کے وڈے ہوئے۔ اوہناں نے آپݨے دربار وچ بونجا کوی رکھے اتے جاپ صاحب، اکال استت، بچتر ناٹک اتے بیر-رسی چنڈی دی وار رچی، جو دسم گرنتھ وچ سنکلت ہن۔ پہاڑی راجے، شوالک ریاستاں دے ہندو حاکم، آپݨیاں ہداں اتے شستردھاری گرو توں کھجھدے سن، اتے 1688 وچ گرو جی نے بھنگاݨی وچ اوہناں نوں ہرایا، صوفی پیر بدھو شاہ دی مدد نال، جنہاں دے دو پتر لڑائی وچ شہید ہوئے۔

1699 دی وساکھی والے دن، انندپر وچ وڈے اکٹھ ساہمݨے، اوہناں نے تلوار دھوہی اتے سیس دی منگ کیتی۔ اک-اک کرکے پنج جݨے اگے آئے، اک کھتری، اک جٹ، اک دھوبی، اک جھور اتے اک نائی، ہند دے ہر کونے اتے ہر جات توں۔ اوہناں نے باݨی پڑھدیاں دودھارے کھنڈے نال تیار کیتا امرت اوہناں نوں چھکایا، پھر گوڈے ٹیک کے اوہناں توں آپ امرت منگیا: 'واہ واہ گوبند سنگھ آپے گر چیلا'۔ اوہ پنج پیارے سن، خالصے، پوتر پنتھ، دے پہلے۔ ہر سکھ مرد سنگھ ہوویگا؛ ہر عورت کور؛ سارے کیس ثابت رکھݨگے، تلوار دھارنگے، اتے کوئی جات نہیں منݨگے۔

اگلے سال جنگ دے سن۔ پہاڑی راجیاں اتے سرہند اتے لاہور دے مغل صوبیداراں نے 1700 توں انندپر نوں گھیرا پائی رکھیا۔ دسمبر 1704 وچ، قرآن اتے گو دیاں سہناں کھا کے دتے سرکھات راہ دے وعدے اتے، گرو جی نے قلعہ چھڈیا۔ وعدے توڑ دتے گئے۔ اوہناں دے ماتا جی اتے دو چھوٹے صاحبزادے پھڑ کے سرہند لجائے گئے، جتھے نوں اتے چھے سال دے صاحبزادیاں نوں دھرم نا بدلݨ کرکے جوندے نیہاں وچ چݨ کے شہید کیتا گیا، اتے ماتا گجری جی ٹھنڈھے برج وچ پراݨ تیاگ گئے۔ چمکور وچ گرو جی نے کوئی چالی سنگھاں نال اک کچی گڑھی وچ وشال فوج دا ٹاکرا کیتا؛ وڈے صاحبزادے اجیت سنگھ اتے ججھار سنگھ باہر نکل کے جوجھدے ہوئے شہید ہوئے۔ گرو جی ماچھیواڑے دے جنگل راہیں نکل گئے۔

مالوے دے ریتلے علاقے توں اوہناں نے اورنگزیب نوں فارسی کاو وچ ظفرنامہ، فتح دی چٹھی، لکھی: سہناں توڑن والے بادشاہ اتے دوش-پتر، اتے ایہہ اعلان کہ جدوں ہر ہیلا مک جاوے تاں تلوار چکݨی جائز ہے۔ 1705 وچ کھدراݨے، جس دا ناں مکتسر پیا، وچ چالی مکتے اوہناں لئی شہید ہوئے۔ تلونڈی سابو، دمدما صاحب، وچ اوہناں نے بھائی منی سنگھ نوں گرنتھ دا انتم سروپ لکھوایا۔

اورنگزیب دی موت توں بعد اوہ نویں بادشاہ بہادر شاہ نال دکھݨ ول گئے اتے گوداوری کنڈھے نندیڑ وچ ٹکے، جتھے اوہ بیراگی مادھو داس نوں ملے اتے اوس نوں بندا سنگھ بہادر بݨا کے سرہند نوں سزا دیݨ اتر ول بھیجیا۔ اوتھے، اکتوبر 1708 وچ، سرہند دے وزیر خان دے بھیجے قاتل نے اوہناں اتے چھرے نال وار کیتا۔ جوتی جوت سماوݨ توں پہلاں اوہناں نے اعلان کیتا کہ ہݨ کوئی دیہدھاری گرو نہیں ہوویگا: 'گرو مانو گرنتھ'، اتے خالصہ گرو دا سریر ہوویگا۔ اوہناں نے سبھ کجھ وار دتا سی، پتا، ماتا اتے چارے پتر، اتے اوہ اکتالی سال دے سن۔