صوبے توں بعد چڑھدا پنجاب
اݨپچھاتا · وکیمیڈیا1966 دے پنجابی صوبے نے اک چھوٹا صوبہ چھڈیا، 50،000 ورگ کلومیٹر توں تھوڑھا ودھ، سکھ بہگݨتی والا، چنڈی گڑھ وچ سانجھی راجدھانی نال، اتے دریائی پاݨیاں دا جھگڑا اجے باکی۔ اسنے ہری کرانتی راہیں بھارت دا ڈھڈ بھریا، اتے پھر 1980ویاں دا ہنیرا جھلیا۔
ادوں توں طاقت ادھی صدی پرکاش سنگھ بادل دی اگوائی والے اکالی دل اتے امرندر سنگھ دی اگوائی والی کانگرس وچکار گھمدی رہی، جدوں تک 2022 وچ بھگونت مان دی عام آدمی پارٹی نے دوہاں نوں پاسے نا کر دتا۔ پراݨے سوال کھڑھے ہن: دریائی پاݨی، چنڈی گڑھ، گھٹدا دھرتی ہیٹھلا پاݨی، کھیتی قرضہ، نشے، اتے تر جاندے نوجوان۔
اج دا پنجاب: کم، پاݨی اتے پیسا →
دریا اتے نہر
پنجاب دے دریا ہریاݨے اتے راجستھان نال انھاں سمجھوتیاں راہیں ونڈے گئے جنہاں بارے پنجاب کہندا ہے کہ اوہ اسدیاں آپݨیاں لوڑاں اݨگولدے ہن۔ ہریاݨے نوں پاݨی لجاݨ والی ستلج یمنا لنک نہر 1982 وچ شروع ہوئی، 1990 وچ ایس اتے کم کردے انجینیاراں دے قتل نال کھاڑکوواد کارن رک گئی، اتے کدے پوری نہیں ہوئی۔ 2004 وچ پنجاب ودھان سبھا نے پاݨی سمجھوتے رد کرن دا قانون پاس کیتا؛ عدالتاں نے اسنوں رد کیتا، اتے جھگڑا جاری ہے۔
امن اتے اسدی قیمت
1992 توں مکھ منتری بیانت سنگھ اتے پولیس مکھی کے. پی. ایس. گل نے 1993 تک کھاڑکوواد کچل دتا، انھاں تریکیاں نال جنہاں نوں منکھی حقاں دیاں جتھیبندیاں نے قتلاں اتے گمشدگیاں وجوں درج کیتا۔ 1995 وچ بیانت سنگھ بنب دھماکے وچ ماریا گیا۔ ادوں توں سال شانت پر بیچین رہے ہن، اتے 1980ویاں دا پورا حساب کدے نہیں ہویا۔
2020 توں
2020-21 وچ پنجاب دے کساناں نے دلی دیاں ہداں اتے سال بھر لمے مورچے دی اگوائی کیتی جسنے تن کھیتی قانون واپس کروائے۔ 2022 وچ عام آدمی پارٹی نے 117 وچوں 92 سیٹاں جتیاں، صوبے دے تاریخ دی سبھ توں وڈی بہگݨتی۔
The two Punjabs today
نال-نالPakistan: 2023 census. India: 2011 census, the last held; the next is due in 2027. Pakistan's Punjab has over four times the land and people of India's, and more than half of all Pakistanis live in it.
The Green Revolution and the water
1960 – 2023Scroll sideways to see the whole figure →
Indian Punjab. Rice was a minor crop before the 1960s; high-yielding wheat and rice, tubewells and free farm power made the state India's granary and emptied its aquifers. Sources: R. S. Sidhu, Journal of Punjab Studies; Down to Earth, 1999; Mongabay India, 2023, citing the Central Ground Water Authority.