ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ (1970)
ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੀ ਹੀਰ ਉੱਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਵੱਡੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਫ਼ਿਰਦੌਸ ਅਤੇ ਇਜਾਜ਼ ਨਾਲ ਅਤੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੇ ਗੀਤਾਂ ਨਾਲ।
ਮਸੂਦ ਪਰਵੇਜ਼ ਨੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਖ਼ਵਾਜਾ ਖ਼ੁਰਸ਼ੀਦ ਅਨਵਰ ਦੇ ਸੰਗੀਤ ਨਾਲ ਬਣਾਈ ਹੀਰ ਰਾਂਝਾ ਵਿੱਚ ਫ਼ਿਰਦੌਸ ਹੀਰ ਅਤੇ ਇਜਾਜ਼ ਦੁੱਰਾਨੀ ਰਾਂਝਾ ਬਣੇ, ਅਤੇ ਕਹਾਣੀ ਵਾਰਿਸ ਸ਼ਾਹ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਕਹੀ ਗਈ। ਇਸਦੇ ਨੂਰ ਜਹਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ ਅੱਜ ਵੀ ਵਿਆਹਾਂ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਇਸਨੂੰ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਵਜੋਂ ਯਾਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਹੋਰ ਸਿਨੇਮਾ ਅਤੇ ਨਾਟਕ
ਲਾਹੌਰ ਉਦੋਂ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਬਣਾਉਂਦਾ ਸੀ ਜਦੋਂ ਬੰਬਈ ਅਜੇ ਹਿੰਦੁਸਤਾਨੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਅਤੇ 1947 ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ ਦਾ ਦਿਲ ਬਣ ਗਿਆ।
ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਐਕਸ਼ਨ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਰਾਹੀ ਨੂੰ ਦੰਤਕਥਾ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਦਾ 2022 ਦਾ ਨਵਾਂ ਰੂਪ ਹੁਣ ਤੱਕ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕਮਾਈ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਫ਼ਿਲਮ ਬਣ ਗਿਆ।
ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਤੋਂ ਯਸ਼ ਚੋਪੜਾ ਤੱਕ, ਹਿੰਦੀ ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਬਹੁਤੇ ਬਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਅਤੇ ਸਰਹੱਦੀ ਸੂਬੇ ਤੋਂ ਆਏ।
ਘੁੰਮਦੇ ਮਸਖ਼ਰੇ ਅਤੇ ਨਕਲਚੀ ਜੋ ਵਿਆਹਾਂ, ਮੇਲਿਆਂ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਖੇਡਦੇ ਸਨ, ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰਾਂ, ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਦਾ ਮਖ਼ੌਲ ਉਡਾਉਂਦੇ।
ਉਹ ਨਾਟਕਕਾਰ ਜੋ ਸਿਆਸੀ ਨਾਟਕ ਚੜ੍ਹਦੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਿੰਡਾਂ ਤੱਕ ਲੈ ਗਿਆ, ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਭਾਈ ਮੰਨਾ ਸਿੰਘ ਵਜੋਂ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ।
ਫ਼ੌਜੀ ਰਾਜ ਹੇਠ ਬਣੀ ਲਾਹੌਰ ਦੀ ਥੀਏਟਰ ਕੰਪਨੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਨਾਟਕ ਬੁੱਲ੍ਹਾ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੂੰ ਸਟੇਜ ਉੱਤੇ ਲੈ ਆਇਆ।
ਉਹ ਫ਼ਿਲਮ ਜਿਸਨੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬੀ ਸਿਨੇਮਾ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਿਊਂਦਾ ਕੀਤਾ, ਸ਼ਰਧਾ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਪਰਿਵਾਰਕ ਕਹਾਣੀ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਿਥਵੀਰਾਜ ਕਪੂਰ ਸੀ।
ਇੱਕ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ, ਉਸਦੇ ਮੁਜ਼ਾਰੇ ਅਤੇ ਇੱਕ ਔਰਤ ਨਾਲ ਹੋਈ ਜ਼ਿਆਦਤੀ ਬਾਰੇ ਸੰਜੀਦਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮ, ਜੋ ਕਲਾ-ਸਿਨੇਮਾ ਦੇ ਹੁਨਰਮੰਦਾਂ ਦੀ ਟੀਮ ਨੇ ਬਣਾਈ।
2010ਵਿਆਂ ਦਾ ਉਛਾਲ, ਜਦੋਂ ਮੋਹਾਲੀ ਅਤੇ ਲਾਹੌਰ ਦੀਆਂ ਪੰਜਾਬੀ ਫ਼ਿਲਮਾਂ ਨੇ ਲੁਧਿਆਣੇ ਤੋਂ ਬਰੈਂਪਟਨ ਤੱਕ ਸਿਨੇਮਾ ਘਰ ਭਰ ਦਿੱਤੇ।