ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ
ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਮੁਖੀ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਇੱਕ ਪੀੜ੍ਹੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਵੱਲ ਮੁੜ ਸੱਦਿਆ, ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 6 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਦਿਆਂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ 1947 ਵਿੱਚ ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਪਿੰਡ ਰੋਡੇ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਬਰਾੜ ਜੱਟ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸੱਤਵੇਂ ਪੁੱਤਰ ਵਜੋਂ ਜੰਮੇ। ਬਚਪਨ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ, ਸਿੱਖ ਵਿੱਦਿਆ ਦੀ ਉਹ ਸੰਸਥਾ ਜੋ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੇ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ ਨਾਲ ਜੋੜਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਜਵਾਨੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ, ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਅਤੇ ਗੁਰਬਾਣੀ ਦੇ ਸ਼ੁੱਧ ਉਚਾਰਨ ਦੇ ਅਧਿਐਨ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਈ। 1977 ਵਿੱਚ ਉਹ ਟਕਸਾਲ ਦੇ ਚੌਦ੍ਹਵੇਂ ਮੁਖੀ ਚੁਣੇ ਗਏ ਅਤੇ ਭਿੰਡਰਾਂ ਵਿਚਲੀ ਇਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਤੋਂ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਨਾਂ ਧਾਰਨ ਕੀਤਾ।
ਉਹ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਸਨ। ਉਹ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਘੁੰਮੇ, ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਸੰਚਾਰ ਕਰਵਾਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਨੌਜਵਾਨ ਮੁੰਡਿਆਂ ਅਤੇ ਕੁੜੀਆਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤ ਛਕਿਆ, ਅਤੇ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਰਾਬ, ਨਸ਼ੇ ਅਤੇ ਕੇਸ ਕੱਟਣੇ ਛੱਡਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਅਤੇ ਉਸ ਰਾਜ ਸਾਹਮਣੇ ਸਿਰ ਉੱਚਾ ਕਰਕੇ ਖੜ੍ਹਨ ਲਈ ਜੋ, ਉਹਨਾਂ ਮੁਤਾਬਕ, ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੂਜੇ ਦਰਜੇ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਠੇਠ ਮਲਵਈ ਬੋਲੀ, ਵਿਦਵਤਾ ਅਤੇ ਨਿਡਰਤਾ ਨੇ ਵੱਡੇ ਇਕੱਠ ਖਿੱਚੇ, ਅਤੇ ਉਹ ਉਸ ਪੇਂਡੂ ਸਿੱਖ ਪੀੜ੍ਹੀ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਏ ਜਿਸ ਨੂੰ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਉਸ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਅਤੇ ਉਸ ਦਾ ਧਰਮ ਉਸ ਤੋਂ ਖੋਹਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।
1978 ਦੀ ਵਿਸਾਖੀ ਨੂੰ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਨਿਰੰਕਾਰੀ ਸਮਾਗਮ ਤੋਂ ਟਕਰਾਅ ਹੋਇਆ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵਿਰੋਧ ਕਰਨ ਗਏ ਤੇਰ੍ਹਾਂ ਸਿੱਖ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ। ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ ਨਾ ਹੋਈ, ਅਤੇ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਇਨਸਾਫ਼ ਮੰਗਣ ਵਾਲੀ ਮੋਹਰੀ ਆਵਾਜ਼ ਬਣ ਗਏ। 1982 ਵਿੱਚ ਉਹ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਮਤੇ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਲਈ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਏ, ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨਿਵਾਸ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਉੱਤੇ ਆ ਗਏ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਹਿੰਸਾ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦੋਸ਼ੀ ਠਹਿਰਾਇਆ; ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਇਸ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ, ਕਦੇ ਖ਼ਾਲਿਸਤਾਨ ਨਹੀਂ ਮੰਗਿਆ, ਪਰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹਮਲਾ ਉਸ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖ ਦੇਵੇਗਾ।
ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ, ਜਦੋਂ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੇਵ ਜੀ ਦੇ ਸ਼ਹੀਦੀ ਦਿਹਾੜੇ ਉੱਤੇ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਘੇਰਾ ਪਾਇਆ, ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਉੱਥੇ ਹੀ ਰਹਿਣਾ ਚੁਣਿਆ। ਜਨਰਲ ਸ਼ਬੇਗ ਸਿੰਘ, ਭਾਈ ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਕੁਝ ਸੌ ਸਿੰਘਾਂ ਨਾਲ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਪੈਦਲ ਫ਼ੌਜ, ਕਮਾਂਡੋਆਂ, ਬਖ਼ਤਰਬੰਦ ਗੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਆਖ਼ਰ ਟੈਂਕਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਤਿੰਨ ਦਿਨ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਂਭੀ ਰੱਖਿਆ। ਉਹ 6 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਸੈਂਤੀ ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
2003 ਵਿੱਚ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਨੇ ਰਸਮੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਐਲਾਨਿਆ, ਅਤੇ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੇਂਦਰੀ ਸਿੱਖ ਅਜਾਇਬਘਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਤਸਵੀਰ ਲੱਗੀ ਹੈ। ਪੰਥ ਲਈ ਉਹ ਸੰਤ ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਭਿੰਡਰਾਂਵਾਲੇ ਹਨ, ਵੀਹਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਹਾਨ ਸਿੱਖ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬੋਲ ਪੁਗਾਇਆ ਅਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦੀ ਪਾਈ।
ਜੁੜੇ ਹੋਏ
ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਧਰਮ ਯੁੱਧ ਮੋਰਚੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕੀਤੀ ਅਤੇ 1985 ਵਿੱਚ ਰਾਜੀਵ ਗਾਂਧੀ ਨਾਲ ਸਮਝੌਤੇ ਉੱਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕੀਤੇ। ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਬਾਅਦ ਖਾੜਕੂਆਂ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।
ਸਨਮਾਨਿਤ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਦੇ ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ, ਸੇਵਾਮੁਕਤੀ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਪਹਿਲਾਂ ਬਰਖ਼ਾਸਤ ਕੀਤੇ ਗਏ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਸਮੂਹ ਦੀ ਮੋਰਚਾਬੰਦੀ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ।
ਭਾਰਤ ਦੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਜਿਸ ਨੇ ਜੂਨ 1984 ਵਿੱਚ ਸਾਕਾ ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ 31 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਦੋ ਸਿੱਖ ਅੰਗ-ਰੱਖਿਅਕਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।