بلھے شاہ
پنجاب دا سبھ توں پیارا صوفی کوی۔ ہر دھرم دے مولویاں-پجاریاں دا مخول اڈایا اتے ظلم دے دور وچ سکھ گرواں دی صفت کیتی۔
انھاں دے شبد
مشہور تکاںرانجھا رانجھا کردی نی میں آپے رانجھا ہوئی۔ سدو نی مینوں دھیدو رانجھا، ہیر نا آکھو کوئی۔
کافی
بلھا کی جاݨا میں کوݨ۔ نا میں مومن وچ مسیتاں، نا میں وچ کفر دیاں ریتاں۔
کافی، 'بلھا کی جاݨا'
مسجد ڈھاہ دے، مندر ڈھاہ دے، ڈھاہ دے جو کجھ ڈھہندا۔ پر کسے دا دل نا ڈھاہیں، رب دلاں وچ رہندا۔
لوک روایت وچ بلھے شاہ دا منیا جاندا
ابدلا شاہ، جنہاں نوں بلھے شاہ کہا جاندا ہے، 1680 وچ اچ وچ سیداں دے پروار وچ جمے اتے قصور نیڑے پانڈوکے وچ وڈے ہوئے، جتھے اوہناں دے پتا مسجد دے امام سن۔ اوہ شاہ انائت قادری، ارائیں جات دے اک مالی، دے مرید بݨے، جس توں اوہناں دا پروار بھڑک اٹھیا، جو سوچدا سی کہ سید نوں نیویں جنم والے اگے نہیں جھکݨا چاہیدا۔ جدوں مرشد اوہناں نال رس گئے، بلھے شاہ نے نچݨا سکھیا، عورت دا بھیس دھاریا، اتے گلی وچ ادوں تک نچدے رہے جدوں تک موافی نا مل گئی: 'تیرے عشق نچایا کر تھئیا تھئیا'۔
اوہناں دیاں کافیاں پنجابی دیاں سبھ توں پیاریاں کوتاواں ہن۔ ایہہ ملاں اتے پنڈت، دھارمک کتاباں اتے تیرتھاں دا مخول اڈاوندیاں ہن، اتے کہندیاں ہن کہ رب مسجداں اتے مندر ڈھاہ کے ملدا ہے، پر کسے دا دل کدے نہیں: 'مسجد ڈھا دے مندر ڈھا دے ڈھا دے جو کجھ ڈھہندا، اک بندے دا دل نا ڈھائیں رب دلاں وچ رہندا'۔ 'بلھا کی جاݨاں میں کوݨ' ہر ٹھپے نوں نکاردی ہے۔ اوہناں نے مغل پتن، افغان حملیاں اتے سکھاں اتے ظلماں دے دور وچ لکھیا، اتے گرو تیگ بہادر جی دی غازی، دھرم دے یودھے، وجوں صفت کیتی، اوس ویلے جدوں اجہی صفت خطرناک سی۔
اوہ 1757 وچ قصور وچ پورے ہوئے، اتے ملاں نے اوہناں نوں شہر دے قبرستان وچ دفناوݨ توں نانہ کر دتی؛ اوہناں دا مقبرہ ایس توں باہر بݨیا، اتے شہر ایس دوالے وس گیا۔ ہر سال اوہناں دا عرس قصور نوں گوئیاں نال بھر دندا ہے، اتے اوہناں دے بول پنجابی روک، فلماں اتے قوالی سبھ وچ گائے جاندے ہن۔
جڑے ہوئے
لاہور دا کوی جس نے پنجابی کافی نوں گھڑیا۔ اوس دی درگاہ اتے میلا چراغاں، دیویاں دا تہوار، لگدا ہے۔
جھنگ دے صوفی کوی جنہاں دا ہر چھوٹا بند 'ہو'، رب دے ساہ، دی ٹیک نال مکدا ہے۔
ہیر دے کوی، ہیر اتے رانجھے دے دکھانتک پیار دا سبھ توں جاݨیا-پچھاݨیا قصہ، 1766 وچ پورا ہویا۔
The Sufi lineages
Teacher to discipleScroll sideways to see the whole tree →
Teacher to disciple, simplified. Dashed lines skip generations: the Qadiri saints of the Punjab belonged to Abdul Qadir Jilani's order but lived centuries after him. Darker boxes are poets and saints of the Punjab with their own pages. Mian Mir was a friend of Guru Arjan; Sikh tradition says he laid the foundation stone of the Harmandir Sahib.