اٹک دی لڑائی
افغاناں اتے سکھ راج دی پہلی وڈی جت، جس نے سندھ دے پتݨ اتے قلعہ پکا کر دتا۔
اٹک، جتھے جی. ٹی. روڈ سندھ پار کردی ہے، اتر-پچھم دی کنجی سی۔ 1813 وچ ایس دے افغان قلعہ دار نے، کابل دے وزیر-اے-آزم وزیر فتح خان دی چڑھائی دے ساہمݨے، قلعہ آپݨے ہموتناں دی تھاں رݨجیت سنگھ دے ہوالے کر دتا۔
فتح خان ایس نوں مڑ لیݨ لئی چڑھیا۔ 13 جولائی 1813 نوں اٹک نیڑے ہیدرو وکھے دیوان موہکم چند ہیٹھ، ہری سنگھ نلوئے سمیت، سکھ فوج نے تپدی گرمی وچ افغاناں دا ٹاکرا کیتا۔ سخت لڑائی توں بعد افغان فوج ٹٹ گئی، اتے فتح خان دا بھرا دوست محمد خان زخمی ہویا۔
ایہہ کھلھے میدان وچ افغاناں اتے سکھاں دی پہلی وڈی جت سی، اتے ایس نے سو سالاں دا رخ پلٹ دتا۔ اٹک دا قلعہ سکھاں کول رہا، اتے ہݨ سندھ سرحد سی۔
اسے دور دیاں
لاہور راج دیاں مہماں، 1799 – 1842
مہینے بھر دیاں سرنگاں اتے ہلیاں توں بعد قصور دی پٹھاݨ ریاست ڈگ پئی۔
مینہ، بھکھ اتے ہیزے نے کشمیر اتے پہلی کوشش تباہ کر دتی۔ مڑن لئی پنج سال ہور لگے۔
کئی پہلیاں کوششاں توں بعد اک وڈی سکھ فوج نے زمزمہ توپ اتے اکالیاں دے ہلیاں نال کندھاں وچ پاڑ پایا۔ نواب آپݨے پتراں سمیت ماریا گیا۔
پنج صدیاں دے مسلمان راج توں بعد کشمیر وادی نوں سکھ راج ہیٹھ لیاندا۔
کابل دریا اتے اک سخت لڑائی جس نے پشاور وادی کھولھ دتی۔ نہنگ آگو اکالی پھولا سنگھ دھاوے دی اگوائی کردے شہید ہوئے۔
سرحدی پہاڑاں وچ سکھ راج وردھ سید احمد بریلوی دی جہاد لہر ادوں مکی جدوں اوس دی فوج بالاکوٹ وچ گھر گئی۔
سکھ فوجاں پشاور وچ داخل ہوئیاں اتے ایس دی باجگزار حیثیت مکا دتی۔ دوست محمد خان دیاں ایس نوں مڑ لیݨ دیاں کوششاں جمرود تک لے گئیاں۔
افغاناں نے خیبر دے مونہ اتے نویں قلعے اتے حملہ کیتا۔ نلوا گھاتک زخمی ہویا؛ مدد پہنچݨ اتے افغاناں دے پچھے ہٹݨ تک اوس دی موت گپت رکھی گئی۔