نوشہرے دی لڑائی
کابل دریا اتے اک سخت لڑائی جس نے پشاور وادی کھولھ دتی۔ نہنگ آگو اکالی پھولا سنگھ دھاوے دی اگوائی کردے شہید ہوئے۔
1823 وچ کابل دا بارکزئی حاکم محمد ازیم خان سکھاں نوں پشاور وادی وچوں کڈھݨ لئی خیبر توں ہیٹھاں اتریا، یوسفزئی اتے کھٹک قبیلیاں نوں جہاد لئی سدا دندیاں۔
14 مارچ 1823 نوں رݨجیت سنگھ دی فوج نے کابل دریا اتے نوشہرے وکھے افغاناں اتے کوئی تیہ ہزار قبائلیاں دا ٹاکرا کیتا۔ قبائلی اک پہاڑی، پیر سباک، اتے ڈٹے ہوئے سن اتے بڑی دلیری نال لڑے۔ نہنگاں دی اگوائی کردے اکالی پھولا سنگھ گھوڑا مارے جاݨ اتے پیدل ہی دھاوا بولدے شہید ہوئے؛ ہری سنگھ نلوئے اتے خود مہاراجے نے فیصلہ کن ہلے دی اگوائی کیتی۔
دریا کارن کٹی گئی افغان فوج لڑائی وچ شامل نا ہو سکی، اتے ازیم خان پچھے ہٹ گیا؛ چھیتی ہی اوہ مر گیا۔ پشاور وادی لاہور دی باجگزار بݨ گئی، اتے 1834 وچ راج وچ ملا لئی گئی۔
اسے دور دیاں
لاہور راج دیاں مہماں، 1799 – 1842
مہینے بھر دیاں سرنگاں اتے ہلیاں توں بعد قصور دی پٹھاݨ ریاست ڈگ پئی۔
افغاناں اتے سکھ راج دی پہلی وڈی جت، جس نے سندھ دے پتݨ اتے قلعہ پکا کر دتا۔
مینہ، بھکھ اتے ہیزے نے کشمیر اتے پہلی کوشش تباہ کر دتی۔ مڑن لئی پنج سال ہور لگے۔
کئی پہلیاں کوششاں توں بعد اک وڈی سکھ فوج نے زمزمہ توپ اتے اکالیاں دے ہلیاں نال کندھاں وچ پاڑ پایا۔ نواب آپݨے پتراں سمیت ماریا گیا۔
پنج صدیاں دے مسلمان راج توں بعد کشمیر وادی نوں سکھ راج ہیٹھ لیاندا۔
سرحدی پہاڑاں وچ سکھ راج وردھ سید احمد بریلوی دی جہاد لہر ادوں مکی جدوں اوس دی فوج بالاکوٹ وچ گھر گئی۔
سکھ فوجاں پشاور وچ داخل ہوئیاں اتے ایس دی باجگزار حیثیت مکا دتی۔ دوست محمد خان دیاں ایس نوں مڑ لیݨ دیاں کوششاں جمرود تک لے گئیاں۔
افغاناں نے خیبر دے مونہ اتے نویں قلعے اتے حملہ کیتا۔ نلوا گھاتک زخمی ہویا؛ مدد پہنچݨ اتے افغاناں دے پچھے ہٹݨ تک اوس دی موت گپت رکھی گئی۔