جمرود دی لڑائی
افغاناں نے خیبر دے مونہ اتے نویں قلعے اتے حملہ کیتا۔ نلوا گھاتک زخمی ہویا؛ مدد پہنچݨ اتے افغاناں دے پچھے ہٹݨ تک اوس دی موت گپت رکھی گئی۔
1836 وچ ہری سنگھ نلوئے نے افغاناں وردھ سرحد سانبھݨ لئی درا خیبر دے مونہ اتے جمرود وکھے قلعہ بݨایا۔
اپریل 1837 وچ، جدوں سکھ فوج کنور نونہال سنگھ دے ویاہ لئی لاہور گئی ہوئی سی، دوست محمد خان دے پتراں نے کوئی ویہ ہزار جواناں نال جمرود اتے حملہ کیتا، جس نوں مہاں سنگھ میرپری ہیٹھ اک چھوٹی ٹکڑی سانبھی بیٹھی سی۔ پشاور وچ بمار پئے ہری سنگھ نلوئے گھوڑے اتے چڑھ کے مدد لئی پہنچے۔ 30 اپریل نوں اوہناں نے افغاناں نوں پچھے دھک دتا، پر گھاتک زخمی ہو گئے۔
اوہناں نے حکم دتا کہ اوہناں دی موت نوں گپت رکھیا جاوے۔ مہاں سنگھ نے دیہ لکائی اتے لاہور توں مددگار فوج پہنچݨ تک قلعہ سانبھی رکھیا، اتے افغان پچھے ہٹ گئے۔ سکھاں نے خیبر سانبھ لیا، پر سرحد دا سبھ توں مہان جرنیل گوا لیا۔
اسے دور دیاں
لاہور راج دیاں مہماں، 1799 – 1842
مہینے بھر دیاں سرنگاں اتے ہلیاں توں بعد قصور دی پٹھاݨ ریاست ڈگ پئی۔
افغاناں اتے سکھ راج دی پہلی وڈی جت، جس نے سندھ دے پتݨ اتے قلعہ پکا کر دتا۔
مینہ، بھکھ اتے ہیزے نے کشمیر اتے پہلی کوشش تباہ کر دتی۔ مڑن لئی پنج سال ہور لگے۔
کئی پہلیاں کوششاں توں بعد اک وڈی سکھ فوج نے زمزمہ توپ اتے اکالیاں دے ہلیاں نال کندھاں وچ پاڑ پایا۔ نواب آپݨے پتراں سمیت ماریا گیا۔
پنج صدیاں دے مسلمان راج توں بعد کشمیر وادی نوں سکھ راج ہیٹھ لیاندا۔
کابل دریا اتے اک سخت لڑائی جس نے پشاور وادی کھولھ دتی۔ نہنگ آگو اکالی پھولا سنگھ دھاوے دی اگوائی کردے شہید ہوئے۔
سرحدی پہاڑاں وچ سکھ راج وردھ سید احمد بریلوی دی جہاد لہر ادوں مکی جدوں اوس دی فوج بالاکوٹ وچ گھر گئی۔
سکھ فوجاں پشاور وچ داخل ہوئیاں اتے ایس دی باجگزار حیثیت مکا دتی۔ دوست محمد خان دیاں ایس نوں مڑ لیݨ دیاں کوششاں جمرود تک لے گئیاں۔