ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ, ਕਦਮ-ਦਰ-ਕਦਮ
ਰੋਕੇ ਤੋਂ ਡੋਲੀ ਤੱਕ: ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ, ਅਤੇ ਹਰ ਇੱਕ ਨਾਲ ਜਾਂਦੇ ਗੀਤ।
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਦਿਨ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਰੁੱਤ ਹੈ, ਹਰ ਕਦਮ ਲਈ ਇੱਕ ਰਸਮ ਅਤੇ ਇੱਕ ਗੀਤ ਨਾਲ। ਸਿੱਖ, ਹਿੰਦੂ ਅਤੇ ਮੁਸਲਮਾਨ ਪਰਿਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਬਹੁਤੀਆਂ ਸਾਂਝੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਵਟਣਾ, ਮਹਿੰਦੀ, ਬਰਾਤ ਅਤੇ ਹੰਝੂਆਂ ਭਰੀ ਵਿਦਾਇਗੀ, ਅਤੇ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਵਿਚਕਾਰਲੀ ਰਸਮ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹਨ।
- 1ਰੋਕਾ ਅਤੇ ਕੁੜਮਾਈ ਰੋਕਾ · ਕੁੜਮਾਈ
ਪਰਿਵਾਰ ਹਾਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਭਾਲ 'ਰੋਕ' ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਕੁੜਮਾਈ ਉੱਤੇ ਲਾੜੀ ਦਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮਿਠਾਈਆਂ ਅਤੇ ਤੋਹਫ਼ੇ ਲੈ ਕੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
- 2ਸਾਹਾ ਚਿੱਠੀ ਸਾਹਾ ਚਿੱਠੀ
ਤਾਰੀਖ਼ ਮਿੱਥੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਲਾੜੇ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਭੇਜੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
- 3ਮਾਈਆਂ ਅਤੇ ਵਟਣਾ ਮਾਈਆਂ · ਵਟਣਾ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਲਾੜੇ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਨੂੰ ਵਟਣਾ, ਹਲਦੀ, ਆਟੇ ਅਤੇ ਤੇਲ ਦਾ ਲੇਪ, ਮਲਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪੁਰਾਣੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਵਿੱਚ ਘਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਮਾਇਓਂ ਹੈ।
- 4ਮਹਿੰਦੀ ਮਹਿੰਦੀ
ਨੱਚਣ-ਗਾਉਣ ਨਾਲ ਲਾੜੀ ਦੇ ਹੱਥਾਂ-ਪੈਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਹਿੰਦੀ ਦੇ ਨਮੂਨੇ; ਪਾਕਿਸਤਾਨੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿੱਚ ਅਕਸਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰਾਤ।
- 5ਜਾਗੋ ਜਾਗੋ
ਵਿਆਹ ਤੋਂ ਪਹਿਲੀ ਰਾਤ ਨਾਨਕਾ ਮੇਲ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੇ ਤੇਲ ਦੇ ਦੀਵਿਆਂ ਨਾਲ ਜਗਦੀ ਪਿੱਤਲ ਦੀ ਗਾਗਰ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗਲੀਆਂ ਵਿੱਚ ਨੱਚਦਾ ਹੈ, ਪਿੰਡ ਨੂੰ ਜਗਾਉਣ ਲਈ ਬੂਹੇ ਖੜਕਾਉਂਦਾ: ਜਾਗੋ, ਜਾਗ ਪਓ!
- 6ਚੂੜਾ ਅਤੇ ਕਲੀਰੇ ਚੂੜਾ · ਕਲੀਰੇ
ਲਾੜੀ ਦਾ ਮਾਮਾ ਉਸ ਨੂੰ ਚੂੜਾ, ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਾਥੀ-ਦੰਦ ਰੰਗੀਆਂ ਚੂੜੀਆਂ, ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ; ਉਸ ਦੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਕਲੀਰੇ, ਸੁਨਹਿਰੀ ਗਹਿਣੇ, ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਹਨ। ਉਹ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁਆਰੀਆਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਉੱਤੇ ਛਣਕਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਲੀਰਾ ਡਿੱਗੇ ਅਗਲਾ ਵਿਆਹ ਉਸੇ ਦਾ।
- 7ਸਿਹਰਾ ਅਤੇ ਘੋੜੀ ਸਿਹਰਾ · ਘੋੜੀ
ਲਾੜੇ ਦਾ ਮੂੰਹ ਫੁੱਲਾਂ ਜਾਂ ਮੋਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿਹਰੇ ਨਾਲ ਢਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਉਹ ਪਿੱਛੇ ਬਰਾਤ ਲੈ ਕੇ ਘੋੜੀ ਉੱਤੇ ਲਾੜੀ ਦੇ ਘਰ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੀ ਭੈਣ ਘੋੜੀ ਨੂੰ ਦਾਣਾ ਚਾਰਦੀ ਹੈ।
- 8ਮਿਲਣੀ ਮਿਲਣੀ
ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਉੱਤੇ ਦੋਹਾਂ ਧਿਰਾਂ ਦੇ ਪਿਓ, ਚਾਚੇ-ਤਾਏ ਅਤੇ ਦਾਦੇ ਜੱਫੀਆਂ ਪਾਉਂਦੇ ਅਤੇ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਦਿੰਦੇ ਹਨ; ਫਿਰ ਔਰਤਾਂ ਬਰਾਤ ਨੂੰ ਸਿੱਠਣੀਆਂ, ਛੇੜਨ ਵਾਲੇ ਗੀਤ, ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ।
- 9ਲਾਵਾਂ, ਫੇਰੇ ਜਾਂ ਨਿਕਾਹ ਲਾਵਾਂ · ਫੇਰੇ · ਨਿਕਾਹ
ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੁਆਲੇ ਚਾਰ ਲਾਵਾਂ ਲੈ ਕੇ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਅਨੰਦ ਕਾਰਜ; ਹਿੰਦੂ ਪਵਿੱਤਰ ਅਗਨੀ ਦੁਆਲੇ ਸੱਤ ਫੇਰੇ ਲੈਂਦੇ ਹਨ; ਮੁਸਲਮਾਨ ਕਾਜ਼ੀ ਅੱਗੇ ਨਿਕਾਹ ਪੜ੍ਹਦੇ ਹਨ, ਹੱਕ ਮਹਿਰ ਮਿੱਥ ਕੇ ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਤੋਂ ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਰਜ਼ਾਮੰਦੀ ਪੁੱਛ ਕੇ।
- 10ਡੋਲੀ ਡੋਲੀ · ਰੁਖ਼ਸਤੀ
ਲਾੜੀ ਆਪਣੇ ਬਾਬਲ ਦਾ ਘਰ ਛੱਡਦੀ ਹੈ, ਪਿੱਛੇ ਛੱਡੇ ਘਰ ਲਈ ਅਸੀਸ ਵਜੋਂ ਸਿਰ ਉੱਤੋਂ ਪਿੱਛੇ ਚੌਲ ਸੁੱਟਦੀ। ਵਿਰਲਾ ਹੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਰੋਂਦਾ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਰੁਖ਼ਸਤੀ ਹੈ।
- 11ਪਾਣੀ ਵਾਰਨਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਵਾਰਨਾ
ਲਾੜੇ ਦੇ ਬੂਹੇ ਉੱਤੇ ਉਸ ਦੀ ਮਾਂ ਜੋੜੀ ਦੇ ਸਿਰਾਂ ਉੱਤੋਂ ਪਾਣੀ ਦਾ ਕਟੋਰਾ ਵਾਰ ਕੇ ਘੁੱਟ ਭਰਦੀ ਹੈ, ਸੱਤ ਵਾਰ, ਫਿਰ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਅੰਦਰ ਆਉਣ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਫਿਰ ਖੇਡਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ, ਫਿਰ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਵਲੀਮੇ ਦੀ ਦਾਅਵਤ ਅਤੇ ਲਾੜੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਪੇਕੇ ਫੇਰਾ।
ਹੋਰ ਪਹਿਰਾਵਾ, ਅਖਾਣ ਅਤੇ ਖੇਡਾਂ
ਪੱਗ, ਪੰਜਾਬੀ ਸੂਟ, ਤਹਿਮਤ ਅਤੇ ਚਾਦਰਾ, ਵਾਲਾਂ ਵਿੱਚ ਪਰਾਂਦੀ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਵਿੱਚ ਜੁੱਤੀ।
ਉਹ ਕਹਾਵਤਾਂ ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗੱਲਬਾਤ ਨੂੰ ਸੁਆਦਲਾ ਬਣਾਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਅਤੇ ਸਿਆਲ ਦੀਆਂ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਅੱਗ ਦੁਆਲੇ ਪਾਈਆਂ ਬੁਝਾਰਤਾਂ।
ਪੰਜਾਬੀ ਪਿੰਡ ਦੀਆਂ ਖੇਡਾਂ: ਕਿੱਕਲੀ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀਆਂ ਕੁੜੀਆਂ, ਗੁੱਲੀ-ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਪਿੱਠੂ ਖੇਡਦੇ ਮੁੰਡੇ, ਅਤੇ ਬਸੰਤ ਉੱਤੇ ਹਰ ਛੱਤ ਉੱਤੇ ਪਤੰਗ।
ਪਿੰਡ ਦੇ ਚੌਕ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਰੁੱਖ ਹੇਠਾਂ ਥੜ੍ਹਾ, ਜਿੱਥੇ ਮਰਦ ਬੈਠਦੇ, ਗੱਲਾਂ ਕਰਦੇ, ਤਾਸ਼ ਖੇਡਦੇ ਅਤੇ ਝਗੜੇ ਨਿਬੇੜਦੇ।
ਪੰਜਾਬ ਦੀ ਨੋਕਦਾਰ ਚਮੜੇ ਦੀ ਜੁੱਤੀ, ਵਿਆਹਾਂ ਲਈ ਸੋਨੇ ਅਤੇ ਚਾਂਦੀ ਦੀ ਤਿੱਲੇ ਨਾਲ ਕੱਢੀ ਹੋਈ।
ਬੁਣਿਆ ਹੋਇਆ ਮੰਜਾ ਜੋ ਦਿਨੇ ਵਿਹੜੇ ਵਿੱਚ ਅਤੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਕੋਠੇ ਉੱਤੇ ਡਾਹਿਆ ਜਾਂਦਾ, ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੋਲ ਨੀਵੀਂ ਪੀੜ੍ਹੀ।