ਐਮਨਾਬਾਦ, ਮੱਧਕਾਲ ਵਿੱਚ ਸੈਦਪੁਰ, ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਉੱਤਰ ਵੱਲ ਜਾਂਦੀ ਪੁਰਾਣੀ ਸੜਕ ਉੱਤੇ ਗੁਜਰਾਂਵਾਲੇ ਨੇੜੇ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਤਰਖਾਣ ਜਿਸ ਦੀ ਕੋਧਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਨੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਮਲਿਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਪਕਵਾਨਾਂ ਨਾਲੋਂ ਉੱਤਮ ਜਾਣਿਆ। ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਖੂਹੀ ਭਾਈ ਲਾਲੋ ਉਸ ਦੇ ਘਰ ਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ ਹੈ।
1521 ਵਿੱਚ ਬਾਬਰ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸੈਦਪੁਰ ਲੁੱਟਿਆ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂ ਗ਼ੁਲਾਮ ਬਣਾ ਲਿਆ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਉੱਥੇ ਸਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀਆਂ ਸਮੇਤ ਕੈਦ ਕੀਤੇ ਗਏ; ਰਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਚੱਕੀ ਪੀਸਣ ਉੱਤੇ ਲਾਇਆ ਗਿਆ ਅਤੇ ਚੱਕੀ ਆਪ ਹੀ ਚੱਲਣ ਲੱਗੀ। ਹਮਲੇ ਬਾਰੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਾਰ ਸ਼ਬਦ, ਬਾਬਰਵਾਣੀ, ਇੱਥੇ ਵੇਖੇ ਹਾਲ ਬਾਰੇ ਲਿਖੇ ਗਏ।
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਰੋੜੀ ਸਾਹਿਬ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਰੋੜਾਂ ਦੇ ਬਿਸਤਰੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੇ। ਇਹ ਹੁਣ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਇਸ ਦੇ ਦਰਸ਼ਨ ਕਰਨ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।
ਲੋਕ
ਫ਼ਰਗ਼ਾਨਾ ਦਾ ਤੈਮੂਰੀ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਜਿਸ ਨੇ 1526 ਵਿੱਚ ਪਾਣੀਪਤ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਸਾਮਰਾਜ ਦੀ ਨੀਂਹ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਪੰਜਾਬ ਉੱਤੇ ਕਈ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਉਸ ਵੱਲੋਂ ਸੈਦਪੁਰ ਦੀ ਲੁੱਟ ਵੇਖੀ।
ਸਿੱਖੀ ਦੇ ਬਾਨੀ। ਇੱਕ ਕਵੀ ਅਤੇ ਉਸਤਾਦ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਜ਼ਾਤ-ਪਾਤ ਅਤੇ ਖੋਖਲੇ ਕਰਮਕਾਂਡ ਨੂੰ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਅਤੇ ਨਾਮ, ਕਿਰਤ ਅਤੇ ਵੰਡ ਛਕਣ ਰਾਹੀਂ ਇੱਕ ਨਿਰੰਕਾਰ ਰੱਬ ਦੀ ਭਗਤੀ ਸਿਖਾਈ।
ਸੈਦਪੁਰ ਦਾ ਤਰਖਾਣ ਜਿਸ ਦੀ ਈਮਾਨਦਾਰ ਕਿਰਤ ਨਾਲ ਕਮਾਈ ਕੋਧਰੇ ਦੀ ਰੋਟੀ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਨੇ ਅਹਿਲਕਾਰ ਮਲਕ ਭਾਗੋ ਦੇ ਬ੍ਰਹਮ-ਭੋਜ ਨਾਲੋਂ ਚੁਣਿਆ।