ਪੰਜ ਪਾਣੀਆਂ ਦੀ ਧਰਤੀ ਨੇ ਦੁਨੀਆ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਸ਼ਹਿਰ, ਉਸ ਦੇ ਸੰਤ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਗੀਤ ਦਿੱਤੇ। ਇਸ ਨੂੰ ਪਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਰ ਸਾਮਰਾਜ ਨੇ ਇਸ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ, ਫਿਰ ਵੀ ਇਹ ਯਾਦ ਰੱਖਣ ਲਈ ਸਾਡੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਮੁੜ ਸਾਬਤ ਕਰਨ ਲਈ ਵੀ।
ਮੈਨੀਫ਼ੈਸਟੋ ਪੜ੍ਹੋ →
'ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ'। ਅਬਦਾਲੀ ਦੇ ਰਸਾਲੇ ਨੇ ਕੁੱਪ ਅਤੇ ਰਹੀੜੇ ਨੇੜੇ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਜਾਂਦੇ ਸਿੱਖ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਲੜਾਕਿਆਂ ਨੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੁਆਲੇ ਚੱਲਦਾ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਅਤੇ ਸਾਰਾ ਦਿਨ ਲੜਦੇ ਰਹੇ।
1762 ਦੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮਦ ਸ਼ਾਹ ਅਬਦਾਲੀ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਕੁਚਲਣ ਦਾ ਇਰਾਦਾ ਕਰਕੇ ਪੰਜਾਬ ਮੁੜਿਆ। ਦਲ ਖ਼ਾਲਸਾ, ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ, ਮਾਲਵੇ ਵਿੱਚੋਂ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਰੇਗਿਸਤਾਨਾਂ ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਵੱਲ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਸ਼ਾਇਦ ਤੀਹ ਤੋਂ ਪੰਜਾਹ ਹਜ਼ਾਰ ਲੋਕਾਂ ਦਾ ਇੱਕ ਵੱਡਾ ਵਹੀਰ।
5 ਫ਼ਰਵਰੀ 1762 ਨੂੰ ਮਲੇਰਕੋਟਲੇ ਨੇੜੇ ਕੁੱਪ ਅਤੇ ਰਹੀੜਾ ਪਿੰਡਾਂ ਕੋਲ ਅਬਦਾਲੀ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੇ, ਜੋ ਬੜੀ ਤੇਜ਼ੀ ਨਾਲ ਕੂਚ ਕਰਕੇ ਆਈ ਸੀ, ਵਹੀਰ ਨੂੰ ਜਾ ਘੇਰਿਆ। ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਚੱਲਦਾ ਚੌਰਸ ਘੇਰਾ ਬਣਾਇਆ, ਲੜਾਕੇ ਔਰਤਾਂ, ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਬਜ਼ੁਰਗਾਂ ਦੇ ਦੁਆਲੇ, ਅਤੇ ਲਗਾਤਾਰ ਹਮਲਿਆਂ ਹੇਠ ਮੀਲਾਂ ਤੱਕ ਲੜਦੇ ਅੱਗੇ ਵਧਦੇ ਰਹੇ। ਜੱਸਾ ਸਿੰਘ ਆਹਲੂਵਾਲੀਏ ਦੇ ਕਈ ਫੱਟ ਲੱਗੇ।
ਦਿਨ ਮੁੱਕਣ ਤੱਕ ਸ਼ਾਇਦ ਵੀਹ ਤੋਂ ਤੀਹ ਹਜ਼ਾਰ ਸਿੱਖ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਚੁੱਕੇ ਸਨ। ਇਹ ਵੱਡਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ ਸੀ, 1984 ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਭਿਆਨਕ ਇੱਕ ਦਿਨ। ਅਬਦਾਲੀ ਅੱਗੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਗਿਆ ਅਤੇ ਹਰਿਮੰਦਰ ਸਾਹਿਬ ਨੂੰ ਬਾਰੂਦ ਨਾਲ ਉਡਾ ਦਿੱਤਾ। ਫਿਰ ਵੀ ਮਹੀਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸਿੱਖ ਮੁੜ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਸਨ, ਅਤੇ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਉਸ ਦਾ ਫਿਰ ਟਾਕਰਾ ਕੀਤਾ।
'Ghallughara' means a holocaust or wholesale massacre. Sikhs gave the name to the two great killings of the 18th century, and in 1984 many called the army's attack on the Harmandir Sahib the third.
Forces the governor of Lahore to pay tribute
Besieges Lahore four months; takes Kashmir
Sacks Delhi, Mathura and Agra
Attacks Amritsar; harried home by the Sikhs
Cannot pin down the Sikhs; withdraws
Turns back at Gujrat; his last campaign
Each time Abdali went home, the Sikhs came back out of the hills and forests and took the country again. By 1765 the misls held Lahore; Abdali's Afghan empire never kept the Punjab.
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਪਹਿਲਾ ਵੱਡਾ ਵਾਰ, ਇੱਕ ਅਮੀਰ ਕਸਬੇ ਉੱਤੇ ਜੋ ਗੁਰੂ ਤੇਗ ਬਹਾਦਰ ਜੀ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਦੇ ਜਲਾਦਾਂ ਦਾ ਘਰ ਸੀ।
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਨੇ ਪੀਰ ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲਿਆ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਮਦਦ ਕਰਨ ਲਈ ਸਢੌਰੇ ਦੇ ਹਾਕਮ ਨੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਸਾਨ ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਦੀ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਭਾਜੜ ਪਾ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਵਜ਼ੀਰ ਖ਼ਾਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ, ਉਹ ਬੰਦਾ ਜਿਸ ਨੇ ਗੁਰੂ ਜੀ ਦੇ ਛੋਟੇ ਸਾਹਿਬਜ਼ਾਦਿਆਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰਵਾਇਆ ਸੀ। ਦੋ ਦਿਨ ਬਾਅਦ ਸਰਹਿੰਦ ਡਿੱਗ ਪਿਆ।
ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਨੇ ਆਪ ਸਿੱਖ ਰਾਜਧਾਨੀ ਉੱਤੇ ਚੜ੍ਹਾਈ ਕੀਤੀ। ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਨਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ ਨੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਦੇ ਕੱਪੜੇ ਪਾ ਲਏ ਅਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਫੜਿਆ ਗਿਆ ਜਦੋਂ ਕਿ ਬੰਦਾ ਖਿਸਕ ਗਿਆ।
ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਥਿਆਰ ਸੁੱਟਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਅੱਠ ਮਹੀਨੇ ਘਾਹ ਅਤੇ ਛਿੱਲ ਖਾ ਕੇ ਇੱਕ ਕੰਧਾਂ ਵਾਲੇ ਅਹਾਤੇ ਵਿੱਚ ਡਟੇ ਰਹੇ। ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਲੀ ਲਿਜਾ ਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਨਾਦਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਮੁਗ਼ਲ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਕੁਚਲ ਦਿੱਤਾ, ਫਿਰ ਦਿੱਲੀ ਲੁੱਟੀ ਅਤੇ ਤਖ਼ਤ-ਏ-ਤਾਊਸ ਅਤੇ ਕੋਹਿਨੂਰ ਲੈ ਗਿਆ।
ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾਮਈ – ਜੂਨ 1746 · ਕੋਈ 7,000 ਸਿੱਖ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ 3,000 ਸ਼ਹੀਦ ਕੀਤੇ ਗਏ (ਰਵਾਇਤੀ ਅੰਕੜੇ)'ਛੋਟਾ ਘੱਲੂਘਾਰਾ'। ਆਪਣੇ ਭਰਾ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਬਦਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਲਖਪਤ ਰਾਇ ਨੇ ਕਾਹਨੂੰਵਾਨ ਦੇ ਛੰਭਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤਾ। ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਕੈਦੀਆਂ ਦੇ ਲਾਹੌਰ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਕਲਮ ਕੀਤੇ ਗਏ।
ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਵਾਰ ਜਦੋਂ ਅਬਦਾਲੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਆਮ੍ਹੋ-ਸਾਹਮਣੀ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਹਾਰਿਆ। ਸਿੱਖ ਜਥਿਆਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟਦੇ ਕਾਫ਼ਲਿਆਂ ਉੱਤੇ ਹਮਲੇ ਕੀਤੇ।