دریا اتے علاقے
پنج دریا اتے انھاں دے پراݨے ناں، انھاں وچکارلے دواب، ماجھا، مالوا، دوابا اتے باراں۔
دواب اتے علاقے
کسے دواب جاں علاقے نوں چھوہودریا
ویدک، یونانی اتے اجوکے ناںجہلم
725 کہ.می.سرینگر اتے ولر جھیل وچوں وگدا، جہلم شہر کول پہاڑاں وچوں نکلدا ہے، جتھے سکندر ایس دے کنڈھیاں اتے پورس نال لڑیا۔
کشمیری کویاں نے وتستا دے گیت گائے، اتے مغل بادشاہاں نے ایس دیاں جھیلاں دے نال آپݨے باغ لائے۔
سروت: کشمیر وادی وچ ویریناگ چشماچناب
974 کہ.می.پنجاں وچوں سبھ توں وڈا۔ ایہہ اکھنور کول میدان وچ داخل ہو کے وزیراباد اتے جھنگ کولوں وگݨ توں پہلاں جمو وچ ڈونگھیاں گھاٹیاں کٹدا ہے۔
عاشقاں دا دریا: سوہݨی مہینوال نوں ملݨ لئی مٹی دے گھڑے اتے ایس نوں تردی سی اتے ڈب گئی جدوں اوس دی نݨان نے اوہ کچے گھڑے نال بدل دتا؛ ہیر دا جھنگ ایس دے نیڑے ہے۔
سروت: لاہول وچ ٹانڈی وکھے چندرا اتے بھاگا دا سنگمراوی
720 کہ.می.لاہور کولوں وگدا ہے، جتھے 1606 وچ گرو ارجن نوں ایس دے پاݨیاں وچ لجایا گیا، اتے کرتارپور کولوں، جتھے گرو نانک نے آپݨا انتلا جیون بتایا۔
رگوید دی دس راجیاں دی لڑائی ایس دے کنڈھیاں اتے لڑی گئی۔
سروت: دھولادھار لڑی وچ بڑا بنگاہلبیاس
470 کہ.می.کلو وادی اتے کانگڑے دیاں پہاڑیاں وچوں، گوئندوال کولوں وگ کے، ہریکے وچ ستلج نال ملدا ہے۔
جتھے 326 ق م وچ سکندر دی فوج نے ہور پورب ول کوچ کرن توں انکار کیتا۔
سروت: روہتانگ درے کول بیاس کنڈستلج
1,450 کہ.می.شپکی لا کول ہمالیا نوں چیردا ہے، بھاکھڑا وچ ایس اتے بنھ ہے، اتے روپڑ، لدھیانہ اتے فروزپر کولوں وگدا ہے۔ 1809 توں ایہہ رݨجیت سنگھ دے راج اتے انگریزاں وچکار سرحد سی۔
آنندپر اتے کیرتپر ایس دے کنڈھیاں اتے ہن؛ سکھ کیرتپر وچ آپݨے مویاں دے پھل ایس وچ جل پرواہ کردے ہن۔
سروت: تبت وچ راکشستال جھیل دے کولسندھ
3,180 کہ.می.اوہ وڈا دریا جو ہندوستان نوں اوس دا ناں دندا ہے۔ پنجے دریا مٹھݨکوٹ کول پنجند بݨ کے ایس وچ ملدے ہن۔
اٹک، جتھے ایس دے پتݨ دی راکھی ہندی سی، چراں تک ہندوستان دا کنڈھا منیا جاندا سی۔
سروت: کیلاش پربت دے کول تبتی پٹھارWho gets which river
The Indus Waters Treaty, 1960خطے
- ماجھا
- راوی اتے بیاس وچکار باری دواب، امرتسر، ترن تارن، گرداسپر اتے لاہور دے آلے-دوالے۔ 'وچکارلی دھرتی': گرواں دے بہتے نگراں اتے مثل فوجاں دی جنم-بھومی۔
- دوابا
- بیاس اتے ستلج وچکار: جالندھر، ہشیارپر، کپورتھلا، نوانشہر۔ اپجاو، سنگھݨی وسوں والا، اتے برطانیہ اتے کینیڈا وچ بہتے پردیسی پنجابیاں دا گھر۔
- مالوا
- ستلج دے دکھݨ وچ: لدھیانہ، پٹیالہ، بٹھنڈا، سنگرور، موگا، مکتسر۔ پھولکیاں ریاستاں اتے نرمے اتے کݨک دی پٹی؛ چڑھدے پنجاب دا سبھ توں وڈا خطہ۔
- پوٹھوہار
- راولپنڈی دوالے جہلم اتے سندھ وچکار لہردار، برانی پٹھار، کھڈاں نال کٹیا؛ فوجیاں دا دیس۔
- باراں
- ساندل، گنجی اتے نیلی بار، پچھمی دریاواں وچکار اچے علاقے، جو 1890 توں بعد چرانداں توں لائلپر (فیصل آباد) ورگیاں نہری بستیاں وچ بدلے۔
- کنڈھی
- شوالک دے ہیٹھاں تلہٹی دی پٹی: پتلیاں مٹیاں، موسمی چوئے اتے جنگل۔
- بیٹ
- دریاواں دے نال نیویں ہڑھ-میدان، ہر سال دی گار نال نویں ہندے۔
- پنج دواب
- دریاواں وچکار دواب ہن، جنہاں دے ناں دریاواں دے ناں جوڑ کے بݨے: بست جالندھر (بیاس اتے ستلج)، باری (بیاس اتے راوی)، رچنا (راوی اتے چناب)، چج (چناب اتے جہلم) اتے سندھ ساگر (جہلم اتے سندھ)۔ لاہور اتے امرتسر باری دواب وچ ہن، گجرانوالا اتے فیصل آباد رچنا وچ، گجرات چج وچ۔
- پوادھ
- روپڑ، موہالی اتے انبالے دوالے ستلج اتے گھگر وچکارلا علاقہ، جسدی آپݨی اپبولی پوادھی، آپݨے گیت اتے کویشری دے آپݨے اکھاڑے ہن۔
- تھل اتے چولستان
- سندھ ساگر دواب دا ریتلا ماروتھل، تھل، جہلم اتے سندھ وچکار، اتے بہاولپر دا چولستان ماروتھل، جتھے کدے پراݨا ہاکڑا دریا وگدا سی۔ دوہاں نوں نہراں کھیتاں وچ بدل رہیاں ہن۔
دھرتی انکڑیاں وچ
- تاریخی پنجاب دا رقبہ
- لگبھگ 2،70،000 ورگ کہ.می. پاکستان وچ 2،05،344 ورگ کہ.می.، چڑھدے پنجاب وچ 50،362 ورگ کہ.می.
- میدان دی اچائی
- 300 میٹر توں 100 میٹر شوالک دے پیراں توں ہیٹھاں اوتھے تک جتھے آخری سہائک دریا سندھ نال ملدا ہے
- مینہ، ہمالیا دیاں تلہٹیاں
- سال وچ 100 سیں.می. توں ودھ ایس دا دو-تہائی جون–ستمبر دی برسات وچ
- مینہ، لاہور
- سال وچ لگبھگ 50 سیں.می.
- مینہ، ملتان
- سال وچ لگبھگ 18 سیں.می.
- سبھ توں گرم مہینے
- مئی–جون اکثر 40 °C توں اپر؛ فروری وچ راتاں نوں کورا
- چڑھدے پنجاب وچ سکھ
- 57.7% بھارت دی مردمشماری 2011؛ ہندو 38.5٪
- دنیا وچ سکھ
- لگبھگ 2.6 کروڑ بھارت دی آبادی دا لگبھگ 2٪
سروت: Facts and Details، بھارت دی مردمشماری 2011۔