ਸੰਗੀਤ ਦੇ ਰੂਪ
ਗੁਰੂਆਂ ਦੇ ਰਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਕੀਰਤਨ, ਢਾਡੀ ਦੀ ਜੰਗੀ ਵਾਰ, ਪਿੰਡ ਦੀ ਬੋਲੀ ਅਤੇ ਸੂਫ਼ੀ ਕਾਫ਼ੀ।
ਗੁਰੂ ਅਤੇ ਮੁਗ਼ਲ
1469 – 1708
ਪੰਜਾਬ ਦਾ ਸੂਫ਼ੀ ਗੀਤ, ਜੋ ਸ਼ਾਹ ਹੁਸੈਨ ਨੇ ਸਿਰਜਿਆ ਅਤੇ ਬੁੱਲ੍ਹੇ ਸ਼ਾਹ ਨੇ ਸਿਖਰ ਉੱਤੇ ਪਹੁੰਚਾਇਆ।
▶ ਵੇਖੋ
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਲੇਖਕਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਰਾਗਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਤਰਤੀਬ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ: ਬਾਣੀ ਗਾਉਣ ਲਈ ਸੀ।
▶ ਵੇਖੋ
ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ ਬੀਰ-ਰਸ ਗਾਥਾ, ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਛੋਟੀ ਢੱਡ ਅਤੇ ਸਾਰੰਗੀ ਨਾਲ ਗਾਈ ਜਾਂਦੀ।
ਲਾਹੌਰ ਰਾਜ
1799 – 1849
ਬਸਤੀਵਾਦੀ ਪੰਜਾਬ
1849 – 1947
ਹਰ ਯੁੱਗ ਵਿੱਚ
ਪੰਜਾਬੀ ਵਿਆਹ ਦੌਰਾਨ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਗੀਤ: ਲਾੜੇ ਲਈ ਘੋੜੀਆਂ, ਘਰੋਂ ਤੁਰਦੀ ਲਾੜੀ ਲਈ ਸੁਹਾਗ, ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਧਿਰ ਨੂੰ ਛੇੜਨ ਲਈ ਸਿੱਠਣੀਆਂ।
▶ ਵੇਖੋ
ਪਟਿਆਲੇ ਦੇ ਮਹਾਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਜੰਮਿਆ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਘਰਾਣਾ, ਆਪਣੇ ਦਲੇਰ, ਤੇਜ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਿੰਗਾਰੇ ਅੰਦਾਜ਼ ਲਈ ਮਸ਼ਹੂਰ।
▶ ਵੇਖੋ
ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ ਦੇ ਕੋਲ ਸ਼ਾਮ ਚੌਰਾਸੀ ਦਾ ਗਾਇਕ ਪਰਿਵਾਰ, ਜਿਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਉਸਤਾਦ, ਸਲਾਮਤ ਅਲੀ ਅਤੇ ਨਜ਼ਾਕਤ ਅਲੀ ਖ਼ਾਨ, 1947 ਵਿੱਚ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਚਲੇ ਗਏ।
▶ ਵੇਖੋ
ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਤਾਂਘ ਦੇ ਤਿੰਨ ਸਤਰਾਂ ਵਾਲੇ ਬੰਦ, ਆਸ਼ਕਾਂ ਜਾਂ ਸਹੇਲੀਆਂ ਵਿਚਕਾਰ ਜੋੜੀ ਵਿੱਚ ਗਾਏ ਜਾਂਦੇ।
▶ ਵੇਖੋ
ਬਾਲਾਂ ਨੂੰ ਸੁਣਾਈਆਂ ਲੋਰੀਆਂ ਅਤੇ ਵਿਹੜੇ ਦੀਆਂ ਤੁਕਬੰਦੀਆਂ, ਪਹਿਲੀ ਕਵਿਤਾ ਜੋ ਹਰ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਚਾ ਸੁਣਦਾ ਹੈ।
▶ ਵੇਖੋ
ਗਿੱਧੇ ਅਤੇ ਭੰਗੜੇ ਵਿੱਚ ਇੱਧਰ-ਉੱਧਰ ਉੱਡਦੇ ਛੋਟੇ, ਚੁਸਤ ਦੋਹੇ।
ਮੋਇਆਂ ਲਈ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਗਾਏ ਵੈਣ, ਅਤੇ ਰਸਮੀ ਸੋਗ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਉਹ ਦਾਇਰੇ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹ ਕੇ ਛਾਤੀ ਪਿੱਟਦੀਆਂ ਹਨ।