گرو ارجن دیو

ارجن 1563 وچ گوئندوال وچ گرو رامداس جی اتے بیبی بھانی دے سبھ توں چھوٹے پتر وجوں جمے، اتے آپݨے نانا گرو امرداس جی دے گھر پلے، جنہاں نے اوہناں نوں 'دوہتا باݨی کا بوہتھا' کہا، اوہ جہاز جو جگت نوں پار لنگھائیگا۔ پتا ولوں لاہور بھیجے جاݨ اتے اوہناں نے برہوں نال بھریاں کاو-چٹھیاں لکھیاں؛ تیجی چٹھی نے 1581 وچ، اٹھاراں سال دی عمر وچ، وڈے بھرا پرتھی چند دے کوڑے ورودھ دے باوجود اوہناں نوں گرگدی دوائی۔

اوہناں نے اساری کیتی۔ اوہناں نے امرتسر دا سروور پورا کیتا اتے ایس دے وچکار ہرمندر صاحب، ہری دا مندر، اساریا، آلے-دوالے دے شہر توں نیویں تھڑھے اتے اتے چارے پاسے دروازیاں نال، ہر جات اتے ہر دشا لئی کھلھا۔ روایت ہے کہ اوہناں نے 1588 وچ لاہور دے صوفی سائیں میاں میر توں ایس دی نینہ رکھوائی۔ اوہناں نے سبھ توں وڈے سروور والا ترن تارن وسایا، اتے اوتھے کوڑھیاں لئی آشرم؛ جالندھر دواب وچ کرتارپور اتے سری ہرگوبندپر وسائے، اتے کال دے سمیں ماجھے بھر وچ کھوہ لوائے۔

اوہناں دا سبھ توں وڈا کارج آد گرنتھ سی۔ بھائی گرداس نوں لکھاری بݨا کے اوہناں نے پہلے چار گرواں اتے آپݨی باݨی اکٹھی کیتی، نال ہندو اتے مسلمان سنتاں، کبیر، نامدیو، روداس، شیخ فرید اتے ہوراں دی، اتے راگاں انسار ترتیب دتی۔ 1604 وچ بابا بڈھا جی نوں پہلے گرنتھی تھاپ کے ہرمندر صاحب وچ ایس دا پرکاش کیتا گیا۔ اوہناں دا آپݨا یوگدان سبھ توں وڈا ہے، 2،218 شبد، جنہاں وچ سکھمنی صاحب ہے، جس دا سکھ ہر روز پاٹھ کردے ہن۔

اوہناں ہیٹھ سکھ سنگت خوشحال اتے آتم-وشواسی ہوئی، دسوندھ دی پرتھا اتے اک منے-پرمنے روحانی پاتشاہ نال۔ اہی اوہناں نوں خطرناک بݨاوݨ لئی کافی سی۔ جدوں 1606 وچ شہزادے خسرو نے آپݨے پتا جہانگیر وردھ بغاوت کیتی اتے پنجاب وچوں لنگھیا، گرو جی اتے اوس نوں اسیس دیݨ دا دوش لگا۔ جہانگیر نے آپݨیاں یاداں وچ لکھیا کہ اوہ چراں توں ایس 'جھوٹھ دی دکان' نوں بند کرنا چاہندا سی۔

لاہور وچ، مئی اتے جون 1606 دی گرمی وچ، گرو ارجن دیو جی نوں تسیہے دتے گئے: تتی توی اتے بٹھایا، سیس اتے تتی ریت پائی، اتے ابلدی دیگ وچ بٹھایا۔ کہا جاندا ہے کہ میاں میر نے دخل دیݨ دی پیشکش کیتی اتے اوہناں نوں بھاݨا منݨ لئی کہا گیا: 'تیرا کیا میٹھا لاگے'۔ 30 مئی نوں، نانکشاہی کیلنڈر انسار 16 جون، اوہناں نوں راوی وچ اشنان کرن دتا گیا، اتے اوہ مڑ کدے نا دسے۔ اوہ پہلے سکھ شہید سن۔ لاہور دے قلعے دے نال، جتھے اوہ الوپ ہوئے، گوردوارہ ڈیرا صاحب سشوبھت ہے، اتے ہر سال سکھ گرمی وچ لنگھدے ہر کسے نوں ٹھنڈھے مٹھے جل دی چھبیل چھکا کے اوہناں دی شہیدی مناوندے ہن۔