گرو امرداس

امرداس 1479 وچ امرتسر نیڑے باسرکے وچ بھلا کھتری گھر جمے، اتے زندگی دا بہتا حصہ شردھالو ویشنو رہے جنہاں نے گنگا دیاں کوئی ویہ یاتراواں کیتیاں۔ لگبھگ سٹھ سال دی عمر وچ اوہناں نے گرو انگد دیو جی دی دھی بیبی امرو، جو اوہناں دے پروار وچ ویاہی سی، نوں رڑکدیاں گرو نانک دیو جی دی باݨی گاوندے سݨیا۔ اوہناں نے کھڈور لجائے جاݨ دی بینتی کیتی اتے سکھ بݨ گئے۔

باراں سال اوہناں نے اجہی شردھا نال گرو انگد دیو جی دی سیوا کیتی جو مثال بݨ گئی۔ ہر روز تڑکے اوہ گرو جی دے اشنان لئی بیاس توں پاݨی لیاوندے۔ اک ہنیری رات اوہ جلاہے دی کلی نال ٹھیڈا کھا کے کھڈی وچ ڈگ پئے؛ جلاہی نے 'نتھاویں امرو' دا مخول اڈایا۔ جدوں گل گرو انگد دیو جی تک پہنچی، اوہناں نے کہا کہ امرداس نتھاویاں دا تھاں ہے، اتے 1552 وچ اوہناں نوں تیجے گرو تھاپیا۔ اوہ تہتر سال دے سن۔

اوہ لاہور اتے دلی وچکار وڈی سڑک اتے، بیاس کنڈھے گوئندوال آ گئے، اتے ایس نوں پہلا سکھ کیندر بݨایا۔ اوہناں نے باولی پٹوائی، پاݨی تک چراسی پوڑیاں والا کھوہ، سبھ جاتاں لئی کھلھا، اوس سمیں جدوں کھوہ سختی نال ونڈے ہندے سن۔ اوہناں نے لنگر لازمی کیتا: 'پہلے پنگت پاچھے سنگت'، گرو دے درشن کرن والے نوں پہلاں سبھ نال پنگت وچ بیٹھ کے چھکݨا پیندا۔ روایت ہے کہ بادشاہ اکبر اتے ہریپر دے راجے نے اویں ہی کیتا۔

اوہناں نے ودھدی سنگت نوں جتھیبند کیتا، ایس نوں بائی منجیاں وچ ونڈ کے، ہر علاقے دا اک پرچارک، اتے اوہناں وچ عورتاں وی تھاپیاں۔ اوہناں نے ستی، ودھواواں نوں ساڑن، اتے پردے وردھ آواز اٹھائی، اتے سکھاں نوں وساکھی اتے دیوالی دے آپݨے پرب اتے جنم اتے مرن دیاں آپݨیاں رسماں دتیاں۔ اوہناں دی لمی باݨی انند اج وی ہر سکھ دیوان دے انت وچ گائی جاندی ہے۔

اوہناں نے پہلے تن گرواں اتے کجھ بھگتاں دی باݨی گوئندوال والیاں پوتھیاں وچ اکٹھی کیتی، آد گرنتھ ول اک قدم۔ اوہناں نے آپݨے پتراں نوں چھڈ کے آپݨی دھی بیبی بھانی دے پتی، جوائی جیٹھا جی نوں چݨیا، جو گرو رامداس جی بݨے۔ اوہ 1574 وچ پچانویں سال دی عمر وچ جوتی جوت سما گئے۔

روایت اوہناں نوں سکھ سال دے تن اکٹھ متھݨ دا سہرا دندی ہے، وساکھی، دیوالی اتے ماگھی اتے، جدوں ہر منجی توں سکھ گوئندوال آوندے سن۔ کہا جاندا ہے کہ اوہناں نے 146 پرچارک تیار کیتے، جنہاں وچوں 52 عورتاں سن، اتے اوہناں نے ودھوا ویاہ دا سمرتھن کیتا اتے کڑیمار دے وردھ بولے۔