مثلاں اتے افغان

گرو گوبند سنگھ دے دربار دے فارسی کوی۔ اوہناں دیاں غزلاں گوردواریاں وچ گائیاں جا سکدیاں ہن۔

ملیرکوٹلے دا نواب جس نے وزیر خان دی کچہری وچ گرو دے چھوٹے صاحبزادیاں دی شہیدی وردھ ہاا دا ناارا ماریا، بھاویں اوس دا آپݨا بھرا گرو نال لڑدیاں ماریا گیا سی۔

سرہند دا مغل صوبیدار جس نے آنندپر نوں گھیریا، گرو گوبند سنگھ دا پچھا کیتا اتے اوہناں دے چھوٹے صاحبزادیاں دی شہیدی دا حکم دتا۔ چپڑ چڑی وچ بندا سنگھ دی فوج ہتھوں ماریا گیا۔

اورنگزیب دا پتر، جس دی گرو گوبند سنگھ نے 1707 دی تخت دی جنگ وچ مدد کیتی اتے جس نال دکھݨ ول گئے۔ بعد وچ اوس نے بندا سنگھ وردھ مہم دی اگوائی کیتی۔

دمدمے وچ گرو گرنتھ صاحب دی انتم بیڑ دے لکھاری اتے بعد وچ ہرمندر صاحب دے مکھ گرنتھی، لاہور وچ بند-بند کٹے گئے۔

آنندپر وچ دوہاں پاسیاں دے زخمی فوجیاں نوں پاݨی پلایا۔ گرو نے اوہناں نوں دشمن دی مرہم-پٹی لئی وی مرہم دتی۔ ریڈ کراس دے موڈھی وجوں ویکھے جاندے ہن۔

سرہند دے وپاری جنہاں نے گرو دے چھوٹے صاحبزادیاں اتے ماتا دے سسکار لئی زمین سونے دیاں مہراں وچھا کے خریدی، جس نوں ہݨ تک خریدی گئی سبھ توں مہنگی زمین کہا جاندا ہے۔

دسویں گرو، یودھا اتے کوی۔ 1699 وچ خالصہ ساجیا، مغلاں اتے پہاڑی راجیاں نال لمی جنگ لڑی، آپݨے چار پتر اتے ماتا وارے، اتے گرو گرنتھ صاحب نوں انتم گرو تھاپیا۔

تپسوی توں جرنیل۔ 1708 وچ گرو گوبند سنگھ ولوں اتر بھیجے گئے، اوہناں نے سرہند فتح کیتا، پہلا سکھ راج قائم کیتا، واہݨ والیاں نوں زمین دتی اتے 1716 وچ دلی وچ شہید کیتے گئے۔

چالی بیداوا دیݨ والیاں نوں شرمندا کرکے گرو کول موڑیا، مکتسر وچ لڑائی وچ اوہناں دی اگوائی کیتی اتے بچ کے گرو دے انگ-رکھاکاں وچ سیوا کیتی۔

پنجاب دا سبھ توں پیارا صوفی کوی۔ ہر دھرم دے مولویاں-پجاریاں دا مخول اڈایا اتے ظلم دے دور وچ سکھ گرواں دی صفت کیتی۔

گرو گوبند سنگھ دے محل، خالصے دی ماتا وجوں ستکارے جاندے۔ اوہناں نے پہلے امرت وچ پتاسے پائے۔

ودوان اتے یودھا جنہاں نے شہید مثل دی اگوائی کیتی۔ ستر سال توں ودھ دی عمر وچ اوہ افغان بیادبی توں بعد ہرمندر صاحب نوں آزاد کرواوݨ لئی چڑھے اتے ایس دی پرکرما دے کول شہید ہوئے۔

فارس دا حاکم جس نے 1739 وچ ہندوستان اتے حملہ کیتا، دلی لٹی اتے تخت-اے-تاوس اتے کوہنور لے گیا۔ واپسی اتے سکھ جتھیاں نے اوس دے سامان دے قافلے اتے چھاپے مارے۔

واں پنڈ دا کسان جو بھجے پھردے سکھاں نوں پناہ دندا سی؛ جدوں 1726 وچ زکریا خان دیاں فوجاں اوس نوں پھڑن آئیاں، اوہ اتے کوئی دو درجن ساتھی شہید ہوݨ تک لڑے۔

لاہور دا مغل صوبیدار جس نے سکھاں دے سراں دا مل پایا، بھائی منی سنگھ اتے بھائی تارو سنگھ نوں شہید کیتا، اتے 1733 وچ سکھاں نوں جاگیر اتے نواب دا خطاب دے کے صلح خریدݨ دی کوشش کیتی۔

بھنگی مثل نوں لاہور توں ملتان تک دے علاقیاں نال مثلاں وچ سبھ توں تکڑی بݨایا۔ وڈی زمزمہ توپ بھنگیاں نے کھوہی اتے چراں تک بھنگیاں والی توپ وجوں جاݨی گئی۔

جالندھر دواب دا چالاک فوجدار جس نے مغلاں، افغاناں، مراٹھیاں اتے سکھاں نوں اک-دوجے نال لڑایا اتے 1758 وچ تھوڑھے سمیں لئی سارے پنجاب دا صوبیدار بݨیا۔

دل خالصہ دے سربراہ، وڈے گھلوگھارے وچ کئی وار زخمی ہوئے۔ لاہور وچ سکے چلائے اتے سلطان-ال-قوم، قوم دے بادشاہ، اکھوائے۔

اک نوجوان کسان جو جنگلاں وچ لکے سکھاں نوں کھاݨا پہنچاوندا سی۔ کیس کٹاوݨ اتے دھرم بدلݨ دا حکم ملݨ اتے اوس نے انکار کیتا اتے 1745 وچ لاہور وچ اوس دی کھوپری لاہی گئی۔

منوپر دی جت توں بعد لاہور دا صوبیدار، جس نوں سکھ صدی دے سبھ توں بھیانک ظلم لئی یاد کردے ہن، سکھ عورتاں اتے بچیاں دی قید سمیت۔

رݨجیت سنگھ دے دادا اتے گجرانوالے وچ شکرچکیا مثل دی طاقت دے بانی، جتھے اوہناں نے 1761 وچ افغان صوبیدار نوں ہرایا۔

افغان درانی سامراج دا بانی، جس نے 1748 توں 1767 وچکار پنجاب اتے اٹھ جاں نوں حملے کیتے، پاݨیپت وچ مراٹھیاں نوں کچلیا اتے دو وار ہرمندر صاحب نوں ڈھاہیا۔

ہیر دے کوی، ہیر اتے رانجھے دے دکھانتک پیار دا سبھ توں جاݨیا-پچھاݨیا قصہ، 1766 وچ پورا ہویا۔

کروڑسنگھیا آگو جو 1783 وچ لال قلعے وچ داخل ہوئے اتے شاہ عالم دوجے نال سمجھوتے راہیں دلی دیاں سکھ تھاواں اتے گوردوارے بݨائے۔

رݨجیت سنگھ دے پتا۔ گجرانوالے توں شکرچکیا علاقے ودھائے اتے اک گھیرابندی دوران چلاݨا کر گئے جدوں رݨجیت باراں سال دا سی۔

نہنگ آگو اتے اکال تخت دے جتھیدار جنہاں نے اک وار نیتک بھل لئی رݨجیت سنگھ نوں کورڑیاں دی سزا سݨائی۔ نوشہرے وچ ہلے دی اگوائی کردیاں شہید ہوئے۔

پتی دی موت توں بعد کنھئیا مثل دی مکھی اتے رݨجیت سنگھ دی سس۔ اوہناں دی حمایت نے 1799 وچ اوس نوں لاہور لیݨ وچ مدد کیتی۔

راوی دی بار دے کھرلاں دا سردار جس نے 1857 وچ ایسٹ انڈیا کنپنی وردھ گوگیرا علاقے دے قبیلیاں دی اگوائی کیتی، اتے نماز پڑھدیاں ماریا گیا۔

مسلمان کوی جس دا جنگناما پہلی اینگلو-سکھ جنگ وچ سکھ راج دے پتن نوں پنجاب دا آپݨا نقصان من کے ورلاپ کردا ہے۔

شیر-اے-پنجاب۔ مثلاں نوں اک کرکے سکھ راج بݨایا، چالی سال لاہور توں راج کیتا اتے ہرمندر صاحب اتے سونا چڑھایا۔

راولپنڈی وچ نرنکاری سدھار لہر دے بانی، جس نے سکھاں نوں نرنکار رب دی پوجا اتے سادیاں رسماں ول مڑ سدیا۔

نکئی مثل توں رݨجیت سنگھ دی راݨی اتے کھڑک سنگھ دی ماں، جو ملتان مہم نال گئی اتے ایس دی رسد سانبھی۔

امریکی-سکاٹش منچلا اتے لاہور وچ توپخانے دا کرنل، آپݨی ٹارٹن دی پگ لئی یاد کیتا جاندا۔

نیپولیان دے گھوڑسوار دستے دا پراݨا فوجی جو 1822 وچ لاہور پہنچیا اتے فوج-اے-خاص کھڑھی کیتی، سکھ فوج دی فرانسیسی کوائد والی چوݨویں برگیڈ۔

تجربیکار جرنیل جو چٹے بستراں وچ سبھراوں وچ انگریزی سفاں وچ گھس گئے اتے آپݨے جواناں نال شہید ہوئے۔

ڈوگرا جرنیل جس نے اچے ہمالیا پار فوجاں دی اگوائی کیتی: 1834 توں لداخ، 1840 وچ بلتستان اتے 1841 وچ پچھمی تبت، جتھے اوہ برفاں وچ تو-یو وکھے ماریا گیا۔

جمرود دی فوجی ٹکڑی دا کمانڈر جس نے ہری سنگھ نلوئے دے شہید ہوݨ توں بعد قلعہ سانبھی رکھیا، اوہناں دی موت نوں گپت رکھ کے۔

نیپلز دا فوجی جس نے سکھ راج لئی وزیراباد اتے پھر پشاور دا بدنام سختی نال پربندھ کیتا۔

اتر-پچھمی سرحد اتے سکھ فوج دے سپہسالار۔ کشمیر اتے پشاور دے صوبیدار رہے اتے افغاناں وردھ جمرود سانبھدیاں شہید ہوئے۔

لاہور ادھین جمو دا ڈوگرا راجہ، جس دے جرنیل زوراور سنگھ نے لداخ اتے بلتستان جتے۔ 1846 وچ اوہ جنگ توں باہر رہا اتے انگریزاں توں 75 لکھ رپئے وچ کشمیر خرید لیا۔

25 سال سکھ راج دا وزیر اتے رݨجیت سنگھ توں بعد دربار دا سبھ توں طاقتور بندا۔ 1843 وچ قتل کیتا گیا۔