گرو اتے مغل

بنارس دا جلاہا-کوی اتے بھگتاں وچوں سبھ توں ودھ باݨی والا۔ ہندو اتے مسلمان دوہاں دھرماں دے پکھنڈ دا مخول اڈایا۔

بنارس دا چمڑے دا کاریگر جس نے بیگمپرا، دکھ اتے ذات توں رہت شہر، بارے لکھیا۔ اج سارے پنجاب وچ ستکارے جاندے ہن۔

مسلمان ربابی اتے گرو نانک دیاں یاتراواں دے عمر بھر دے ساتھی۔ اوہناں دے تن سلوک گرو گرنتھ صاحب وچ ہن۔

سکھی دے بانی۔ اک کوی اتے استاد جنہاں نے ذات-پات اتے کھوکھلے کرمکانڈ نوں رد کیتا اتے نام، کرت اتے ونڈ چھکݨ راہیں اک نرنکار رب دی بھگتی سکھائی۔

برج دے نیترہیݨ کوی۔ اوہناں دی اک تک اتے اک شبد گرو گرنتھ صاحب وچ ہن۔

تیجے گرو، جو 73 سال دی عمر وچ گرو بݨے۔ لنگر نوں ہر آوݨ والے لئی نیم بݨایا، ستی اتے پردے دا ورودھ کیتا، اتے بھائیچارے نوں 22 منجیاں وچ جتھیبند کیتا۔

فرغانا دا تیموری شہزادہ جس نے 1526 وچ پاݨیپت وچ مغل سامراج دی نینہ رکھݨ توں پہلاں پنجاب اتے کئی حملے کیتے۔ گرو نانک نے اوس ولوں سیدپر دی لٹ ویکھی۔

افغان حاکم جس نے ہمایوں نوں کڈھیا، روہتاس قلعہ بݨایا اتے بنگال توں پنجاب تک دی وڈی سڑک مڑ بݨائی جو جی.ٹی. روڈ بݨی۔

دوجے گرو۔ گورمکھی لپی نوں اکسار کیتا، پاٹھشالاواں کھولھیاں اتے آپݨی سپتنی ماتا کھیوی نال لنگر چلائی رکھیا۔

گرو نانک دے سکھ جو پنج ہور گرواں نوں گریائی دا تلک لاوݨ تک جوندے رہے اتے ہرمندر صاحب دے پہلے گرنتھی سن۔

چوتھے گرو اتے امرتسر دے بانی۔ لاواں رچیاں، انند کارج دے ویاہ دے چار شبد۔

گرو امرداس دی دھی، گرو رامداس دی سپتنی اتے گرو ارجن دی ماتا، آپݨی شردھا بھری سیوا لئی یاد کیتے جاندے۔

لاہور دا کوی جس نے پنجابی کافی نوں گھڑیا۔ اوس دی درگاہ اتے میلا چراغاں، دیویاں دا تہوار، لگدا ہے۔

مغل بادشاہ، پنجاب دے کلانور وچ تاجپوش ہویا، جس نے گوئندوال وچ گرو امرداس دا لنگر چھکیا اتے 1586 توں 1598 تک لاہور توں راج کیتا۔

آد گرنتھ دے لکھاری اتے واراں دے رچیتا، جنہاں نوں گرو ارجن نے گرو گرنتھ صاحب سمجھݨ دی کنجی کہا۔

پنجویں گرو۔ ہرمندر صاحب بݨایا، 1604 وچ آد گرنتھ مرتب کیتا اتے پہلے سکھ شہید بݨے، 1606 وچ لاہور وچ تسیہے دے کے شہید کیتے گئے۔

سرہند دا نکشبندی سدھارک، جس نوں 'دوجے ہزار سال دا مجدد' کہا جاندا ہے، جس نے اکبر دے دھارمک میل-جول دا ورودھ کیتا۔ کجھ مؤرخ گرو ارجن پرتی دشمݨی پچھے اوس دے گھیرے نوں ویکھدے ہن؛ ہور ایس سبندھ اتے شک کردے ہن۔

مغل بادشاہ جس دے ویلے 1606 وچ گرو ارجن شہید کیتے گئے اتے گرو ہرگوبند گوالیار دے قلعے وچ رکھے گئے۔ اوہ لاہور توں باہر شاہدرے وچ دفن ہے۔

چھیویں گرو۔ دنیاوی اتے روحانی ادھکار لئی دو تلواراں، میری اتے پیری، پہنیاں، اکال تخت بݨایا اتے مغل فوجاں نال پہلیاں سکھ لڑائیاں لڑیاں۔

مغل بادشاہ جس دے ویلے گرو تیغ بہادر شہید کیتے گئے۔ گرو گوبند سنگھ دی فارسی چٹھی، ظفرنامہ، اسے نوں لکھی گئی۔ اوس نے لاہور دی بادشاہی مسجد بݨائی۔

نوویں گرو، 'ہند دی چادر'۔ آنندپر وسایا اتے کشمیری پنڈتاں دے آپݨا دھرم رکھݨ دے حق دی راکھی لئی 1675 وچ دلی وچ سیس دتا۔

گرو تیغ بہادر دے محل اتے گرو گوبند سنگھ دے ماتا۔ آپݨے چھوٹے پوتیاں نال سرہند دے ٹھنڈھے برج وچ قید، اوہناں دی شہیدی دی خبر سݨ کے اوتھے ہی چلاݨا کر گئے۔

مالوے دا سدھو-براڑ جٹ چودھری، پٹیالہ، نابھا اتے جیند دے راجیاں، پھولکیاں ریاستاں، دا سانجھا وڈیرا۔

جھنگ دے صوفی کوی جنہاں دا ہر چھوٹا بند 'ہو'، رب دے ساہ، دی ٹیک نال مکدا ہے۔

ستویں گرو، آپݨی کوملتا لئی جاݨے جاندے۔ کیرتپر وچ جڑی-بوٹیاں دا دواخانا اتے جانوراں دا باغ رکھیا اتے جنگ توں بچدیاں گرو ہرگوبند دا گھوڑسوار دستہ قائم رکھیا۔

سرہند دا مغل صوبیدار جس نے آنندپر نوں گھیریا، گرو گوبند سنگھ دا پچھا کیتا اتے اوہناں دے چھوٹے صاحبزادیاں دی شہیدی دا حکم دتا۔ چپڑ چڑی وچ بندا سنگھ دی فوج ہتھوں ماریا گیا۔

اورنگزیب دا پتر، جس دی گرو گوبند سنگھ نے 1707 دی تخت دی جنگ وچ مدد کیتی اتے جس نال دکھݨ ول گئے۔ بعد وچ اوس نے بندا سنگھ وردھ مہم دی اگوائی کیتی۔

دمدمے وچ گرو گرنتھ صاحب دی انتم بیڑ دے لکھاری اتے بعد وچ ہرمندر صاحب دے مکھ گرنتھی، لاہور وچ بند-بند کٹے گئے۔

سڈھورے دے صوفی جو بھنگاݨی وچ گرو گوبند سنگھ لئی لڑن آپݨے پتر اتے مرید لے کے آئے۔ اوہناں دے دو پتر اوتھے شہید ہوئے؛ بعد وچ سڈھورے دے حاکم نے اوہناں نوں مروا دتا۔

رنگھریٹا سکھ جو گرو تیغ بہادر دا سیس دلی توں آنندپر لیائے۔ بال گرو گوبند سنگھ نے اوہناں نوں گلے لا کے کہا 'رنگھریٹے گرو کے بیٹے'۔

اٹھویں گرو، پنج سال دی عمر وچ گرو۔ دلی وچ چیچک اتے ہیزے دی مہاماری دے پیڑتاں دی سیوا کیتی اتے ست سال دی عمر وچ چیچک نال جوتی جوت سمائے۔

دسویں گرو، یودھا اتے کوی۔ 1699 وچ خالصہ ساجیا، مغلاں اتے پہاڑی راجیاں نال لمی جنگ لڑی، آپݨے چار پتر اتے ماتا وارے، اتے گرو گرنتھ صاحب نوں انتم گرو تھاپیا۔

تپسوی توں جرنیل۔ 1708 وچ گرو گوبند سنگھ ولوں اتر بھیجے گئے، اوہناں نے سرہند فتح کیتا، پہلا سکھ راج قائم کیتا، واہݨ والیاں نوں زمین دتی اتے 1716 وچ دلی وچ شہید کیتے گئے۔

چالی بیداوا دیݨ والیاں نوں شرمندا کرکے گرو کول موڑیا، مکتسر وچ لڑائی وچ اوہناں دی اگوائی کیتی اتے بچ کے گرو دے انگ-رکھاکاں وچ سیوا کیتی۔

گرو تیغ بہادر دے تن ساتھی جو دلی وچ اوہناں توں پہلاں شہید کیتے گئے: متی داس نوں آرے نال چیریا گیا، ستی داس نوں روں وچ لپیٹ کے ساڑیا گیا، دیالے نوں دیگ وچ ابالیا گیا۔

پنجاب دا سبھ توں پیارا صوفی کوی۔ ہر دھرم دے مولویاں-پجاریاں دا مخول اڈایا اتے ظلم دے دور وچ سکھ گرواں دی صفت کیتی۔

گرو گوبند سنگھ دے محل، خالصے دی ماتا وجوں ستکارے جاندے۔ اوہناں نے پہلے امرت وچ پتاسے پائے۔

ودوان اتے یودھا جنہاں نے شہید مثل دی اگوائی کیتی۔ ستر سال توں ودھ دی عمر وچ اوہ افغان بیادبی توں بعد ہرمندر صاحب نوں آزاد کرواوݨ لئی چڑھے اتے ایس دی پرکرما دے کول شہید ہوئے۔

گرو دے وڈے صاحبزادے، لگبھگ ستاراں اتے تیرھاں سال دے، جنہاں نے چمکور دی گڑھی وچوں نکل کے ہلیاں دی اگوائی کیتی اتے لڑدیاں شہید ہوئے۔

فارس دا حاکم جس نے 1739 وچ ہندوستان اتے حملہ کیتا، دلی لٹی اتے تخت-اے-تاوس اتے کوہنور لے گیا۔ واپسی اتے سکھ جتھیاں نے اوس دے سامان دے قافلے اتے چھاپے مارے۔

گرو دے چھوٹے صاحبزادے، لگبھگ نوں اتے چھے سال دے، جنہاں نوں دھرم بدلݨ توں انکار کرن اتے سرہند وچ شہید کیتا گیا۔ اوہناں دا شہیدی ہفتا شہیدی جوڑ میلا ہے۔

پنج پیارے: دیا سنگھ، دھرم سنگھ، ہمت سنگھ، موہکم سنگھ اتے صاحب سنگھ، جنہاں نے 1699 دی وساکھی نوں گرو دے سیس منگݨ اتے ہاں کیتی۔